Kiệt.

 

Kiệt có vẻ ngoài “phổ biến” của những cậu nhóc 10 tuổi, nếu không muốn nói thêm là hơi rụt rè. Kiệt cười rất hiền, chỉ có đôi mắt một mí với ánh nhìn rất thông minh, cứ ngời ngời lên khi em kể những câu chuyện lụn vụn của một đứa trẻ.

Sư phụ của Kiệt thuộc hạng “dị nhân”. Tiến sĩ- Kiến trúc sư Phó Đức Tùng, nhân vật phản biện hàng đầu trong giới kiến trúc về những vấn đề qui hoạch đô thị ở nước ta hiện nay. Học kinh tế, kiến trúc, triết học tại Đức – những đồ án có tên Phó Đức Tùng trong vai trò chủ nhiệm được lứa KTS trẻ xem như mẫu mực về tính minh triết, khoa học và thái độ tôn trọng tự nhiên, như: quy hoạch chung Côn Đảo, Vịnh Nha Trang, bảo tồn kiến trúc di sản Hà Nội, quy hoạch tổng thể Thủ Đô đến 2020… Muốn gặp Phó Đức Tùng không biết cách nào mà gặp được, bởi anh không dùng điện thoại và ô tô, anh làm nhà trên một vạt đồi um tùm cây xanh, tận Xuân Mai- thị trấn nhỏ cách Hà Nội gần 40km. Thỉnh thoảng có việc, Tùng mới xuống phố, còn cuộc sống hàng ngày cứ như một ẩn sĩ. Tùng cạo đầu trọc, dù đông hay hè cũng chỉ mặc một bộ quần áo vải thô mỏng, đôi dép nhựa Crocs loẹt quẹt, nhìn tổng thể rất “âm lịch”. Đưa bé Kiệt “xuống Hà Nội”, hai thày trò đứng lơ ngơ ở vỉa hè cứ như thày trò Đường Tăng xuống núi.

Kiệt vẽ rất lạ. Xem tranh em, không ai tin nổi trường liên tưởng và hình họa già dặn, biên độ tự do đến khốc liệt của những bức tranh đen – trắng đó là của một chú bé. Trẻ con đến chơi ở triển lãm Luala Open Show không thích tranh Kiệt, vì chẳng có gì giống chúng. Người lớn thì phân vân, khó hiểu, nghi ngại, hứng thú, kinh ngạc, thán phục…tùy theo “kiến xem” của từng người. Kiệt không nói những câu chuyện thơ trẻ, em băn khoăn về giới hạn của tự do và sự không hoàn hảo của con người. Và Kiệt vẽ, là để loay hoay thu xếp cái bất toàn ấy, hướng nó đến sự hoàn hảo- theo cách của em. Kiệt học đến lớp 2 thì nghỉ học và về ở với “bác Tùng”- người mà em dành  cho chiều kích tình cảm tuyệt đối mà một đứa trẻ có thể tin yêu và ngưỡng mộ. Phó Đức Tùng kể, Kiệt là con bạn thân của anh, cậu tỏ ra bức xúc với phương pháp giáo dục áp đặt ở nhà trường. “Thằng bé nói nó không muốn làm một miếng thịt bị thái theo ý của những Con – dao- người – lớn. Tôi cũng đồng ý quyết định nghỉ học của Kiệt. Vì giáo dục theo cách đồng phục có thèm muốn gọt tròn tất cả những gì là bản sắc tự nhiên, cái tôi khác biệt của những đứa trẻ. Kết quả là bọn trẻ ngoan ngoãn giống nhau, ngây thơ đáng yêu kiểu giống nhau, lớn lên thành những cá thể dễ bị trộn lẫn. Cách giáo dục ấy, có kết quả là khi chúng ta trưởng thành, kiến thức của quá trình học hành trường lớp hoàn toàn vô nghĩa cho việc chúng ta đang làm, hay đang sống ngày hôm nay”.

  Theo lẽ thường, một đứa trẻ là phải đi học, nên quyết định cho Kiệt rong chơi cùng KTS Phó Đức Tùng dù gì cũng đầy mạo hiểm và khó khăn đối với bố mẹ em (là hai nha sĩ). Cuối cùng, phải sau nửa năm thuyết phục,Phó Đức Tùng đã “giải phóng” cho cậu bạn nhỏ của mình khỏi môi trường học đường. Kiệt lên Xuân Mai ở, em về thăm gia đình hai ngày cuối tuần. Ở nhà bác Tùng, Kiệt vẽ theo ý mình, học về  kiến trúc, chơi với chó, nằm ngủ, học ngoại ngữ và thám hiểm những gì em thích.

“Kiệt” ở Luala Open Show là triển lãm cá nhân đầu tiên của Vũ Tuấn Kiệt, sinh năm 2003. 46 bức tranh bút sắt mực tàu đưa ra nhiều suy nghĩ rất thời cuộc: Từ phố xá, hệ sinh thái, đồ đạc, động vật, con người, các hiện thiện tự nhiên, chuyện giới tính và thậm chí có cả vấn đề đô thị hoá nông thôn. Thấy mọi người kinh ngạc khi xem tranh của Kiệt, KTS Phó Đức Tùng cười bí hiểm: “Tranh chỉ là 1 góc của Kiệt. Cu cậu vẽ kiến trúc và quy hoạch rất tuyệt vời, một bản năng thiên bẩm. Tôi đang đưa vào ứng dụng thực tế nhiều bản vẽ kiến trúc của Kiệt”. Cậu bé 9 tuổi chẳng quan tâm đến những gì mọi người bàn tán về mình. Lúc này, Kiệt đang ở Hà Nội, nghĩa là thăm nhà. Việc cậu quan tâm nhất là chơi với em trai (8 tuổi) và quẩn quanh bên mẹ. Kiệt nói, cậu nhớ mẹ đến “nhũn hết cả người”.

  ————————————————————————————————————————————————–

“Họa sĩ nhí” Vũ Tuấn Kiệt:

Khi vẽ, cháu chẳng nghĩ gì

-Ngoài thời gian dành cho vẽ, bé Kiệt thích chơi gì?

+Cháu thích chơi với chó, bác Tùng nuôi 9 con chó. Cháu thân với 8 con, con còn lại nó cũng không thích cháu. Cháu có thể hiểu chó nói. Thường là nó hay vui hơn con người. Mỗi lần có người vào nhà, chó nó sủa không phải là trông nhà đâu ạ, mà là do nó vui.

-Tại sao cháu không muốn đi học nữa?

+Cháu bức xúc vì ở trường không được vẽ tranh tự do. Cô giáo bắt vẽ cây cối, người, các bạn nhỏ…cháu không thấy thích.

-Ở trường cháu vẽ gì?

+Cháu không vẽ gì. Tại vì cô bắt vẽ theo đúng chủ đề, cháu khó chịu nên không thể thử vẽ được.

-Ngoài chuyện tranh vẽ,  còn vì điều gì mà cháu quyết định nghỉ học?

+Tại trường phải học nhiều quá, không được chơi. Cháu học đến lớp 2 thì nghỉ.

-Cháu biết làm tính và biết đọc chưa?

+Cháu đọc được truyện, và làm tính bao nhiêu con số cũng được.

-Trước khi lên ở với bác Tùng, cháu có hay vẽ không?

+Ở nhà cháu cũng hay vẽ, nhưng mẹ cháu vứt đi. Mẹ không xem đâu, mẹ cháu nói bây giờ tập trung đi học, không vẽ tranh nữa. Mẹ nói cháu vẽ gì toàn làm bừa bộn nhà cửa.

-Khi vẽ, trong đầu cháu nghĩ cái gì?

+Cháu chẳng nghĩ cái gì. Cháu chỉ nghĩ đến nét đầu tiên, hoặc nét cuối cùng, còn lại hình thành dần, ở giữa là cháu cứ vẽ linh tinh.

-Bức “Chó tàng hình”, cháu nhớ không? Những hình khối như mê cung ấy.

+Cái bức ấy, lúc cháu vẽ cháu cũng chẳng nghĩ sẽ là cái gì. Sau vì cháu thích chó nên cháu đặt tên bức tranh là chó. Mà cháu thấy cũng có 1 con chó trên nhà bác Tùng giống bức tranh ấy.

-KTS Tùng nói cháu còn vẽ cả nhà nữa?

+Vâng, cháu vẽ kiến trúc và vẽ quy hoạch đô thị.

-Thành phố mà cháu quy hoạch, nó như thế nào?

+Có một chú muốn copy tranh của cháu để làm thành phố thật, chú ấy là bạn bác Tùng. Thành phố của cháu chỉ có nhà bình thường, nhà thấp. Vì cháu không thích nhà cao tầng, ở nhà thấp mát và dễ chịu hơn.

-Từ giờ cho đến khi thành người lớn như bố mẹ cháu, cháu có quay lại trường học nữa không?

+Chuyện này cháu vẫn chưa quyết định. Nhưng mà chắc cháu cũng chỉ đi học theo bác Tùng thôi.

-Cháu có định học bác Tùng những chuyện nhỏ, ví dụ như cả mùa đông chỉ mặc một áo mỏng?

+Cháu có, cháu đã thử rồi. Hôm ấy 10độC, lạnh lắm. Hai bác cháu chỉ mặc một áo mỏng. Cũng thích, vì cơ thể mình nó tự vận động để chống lại.

-Thế mùa đông sang năm cháu có mặc áo mỏng nữa không?

+Có chứ ạ. Hôm trước cháu đi Sài Gòn, trời ấm quá thế là cháu ốm. Chứ ở Hà Nội lạnh cháu vẫn khoẻ. Từ giờ cháu không cần đồ rét nữa.

-Bác Tùng có dậy cháu vẽ kiến trúc không?

+Có ạ, cháu cũng xem những anh KTS học trò của bác Tùng đến vẽ trên máy tính, thế là cháu cũng học các anh ấy.

-Cháu có nhiều tranh đặt tên là nông thôn. Cháu thích nông thôn chứ?

+Cháu thích nông thôn lắm. Nông thôn bị biến thành thành phố, cháu sợ nhất bị mất cơm.

“Góc nghe” của Hà Nội

 

 

 

 

(tạp chí Heritage Xuân 2012)

 

 

 

   Ở Hà Nội nghe nhạc thế nào? Chắc chắn tôi không tin “60 đêm duy nhất” của Tuấn Vũ đầy chật ghế ở Nhà Hát Lớn là đại diện cho “gu” nhạc của người Hà Nội. Càng không phải những sàn diễn quét đèn lazer xanh đỏ đông nghẹt khách trong các night club, với thứ âm nhạc nửa não tình nửa dậm dựt sàn nhảy. Nghe nhạc, với người Hà Nội đích thực – hóa ra lại không diệu vợi trưng trổ, những đôi tai lịch lãm chỉ cần vẻ đẹp nguyên khiết của âm nhạc đích thực.

 

 

 

   Khán phòng Ngụy Như Kon Tum ở 19 Lê Thánh Tông năm nay đã bước sang tuổi thứ 106, tòa nhà cổ kính này từng là giảng đường của Đại Học Đông Dương. May mắn sao, sau bao thăng trầm của lịch sử, những nét kiêu sa của kiến trúc Pháp vẫn còn nguyên vẹn.  Phía trên cao khán phòng là bức tranh tường hình vòng cung rộng tới gần 80m2  “Ánh sáng trí Tuệ” của họa sĩ Victor Tardieu- người đầu tiên đưa nghệ thuật hội họa Tây Phương vào Việt Nam. Dưới những mảng màu giản dị và nồng nhiệt của bức tranh gần 100 năm, là sân khấu nhỏ sắp xếp tối giản chỉ với màn nhung, vài chùm đèn rọi. Một “góc nghe” đích thực ấm cúng và thân tình, mộc mạc nhưng không kém phần sang trọng lịch lãm – quả là tinh tế khi lựa chọn khán phòng 300 chỗ này làm “không gian âm nhạc” của Hà Nội.

 

   Càng mở rộng Hà Nội, lại càng thiếu nơi chốn để người ta được tận hưởng sống đẹp; may thay, KGAN đã đưa ra đúng điều thèm khát của lớp khán giả khó tính: một không gian văn hóa, để thưởng ngoạn âm nhạc thuần khiết- theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Kỹ càng chọn ca sĩ xuất hiện trong từng đêm nhạc, âm thanh, ánh sáng phải chỉn chu ra sao- có thể là chuyện tất nhiên của người làm show chuyên nghiệp. Nhưng từ cái vé đến bandroll phải đẹp, đề nghị người xem phải ăn mặc thanh lịch (yêu cầu vốn dĩ chỉ có trong những đêm cổ điển), đón khách là những chàng trai dáng chuẩn như người mẫu, sảnh chờ lung linh hoa và nến – thì Việt Tú (đạo diễn của KGAN) đã “hiện nguyên hình” là một kẻ duy mỹ.  Đã có nhiều danh ca hát ở đây: Tuấn Ngọc, Thanh Lam, Trần Thu Hà, Thu Phương, Tùng Dương…nhưng tôi đồ rằng, khán phòng chật ghế ngay cả trong những đêm nhạc “không danh ca” là vì khán giả bỏ tiền mua vé để được sống trong không gian này, chứ chưa hẳn chỉ vì riêng âm nhạc. Người ta có nhu cầu được thoát khỏi nhịp sống đơn điệu mỗi ngày, được chiều chuộng bản thân trong một nghi lễ của sống chậm và sống đẹp. Tôi nhớ những người Hà Nội xưa, khi nhà có khách hay dịp lễ trọng, bộ quần áo đẹp nhất tủ sẽ được chủ nhân chọn mặc, như một  cách thức bày tỏ lòng trân trọng của mình. Khán giả Hà Nội đến với KGAN cũng bằng nghi thức lịch lãm ấy. Đôi khi trước lúc màn nhung mở ra, trước khi âm nhạc cất lên-  bạn có thể ngỡ ngàng trước một khán phòng toàn những người mặc đẹp.

 

  Căn cốt của KGAN đương nhiên vẫn phải là âm nhạc, ở đây được “chỉ định” là phong cách acoustic và unplugged.  Nghệ sĩ xuất hiện rất gần khán giả, không có effects sân khấu nào để lừa mị người xem, chính sự mộc mạc và chân thực tuyệt đối đã tạo nên những tương tác cảm xúc gọi tên đúng nghĩa là “thăng hoa” và “cống hiến”. Vì thế, với cả nghệ sĩ và khán giả, được sống trong mỗi đêm KGAN đều là một trải nghiệm khó quên. Theo chủ đích dàn dựng của êkip, mọi cá tính “mở đường” dữ dội mấy, đã vào KGAN đều thành đêm “collections”. Toàn hits của ca sĩ, chất lượng đương nhiên ổn định, nhưng với tinh thần tiên phong của Việt Tú – người xem vẫn kỳ vọng KGAN là những gì đương đại hơn nữa.

 

KGAN có một “người kể chuyện” rất nhuốm màu xưa. Đó là nhạc sĩ Hồ Quang Bình, tóc bạc trắng như tiên ông, nhạc sĩ có dáng vẻ phúc hậu và giọng dẫn chuyện đầy mê dụ. Vì lý gì mà vị trưởng lão Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Hà Nội lại đứng ra làm vai trò MC? Thì đây, chính là mong đợi mang hơi hướm hoài cổ: ông muốn được quay lại thời kỳ rực rỡ và lịch lãm của đời sống âm nhạc Hà Nội, thời kỳ từng tồn tại những salon âm nhạc- là nơi chốn để những tài năng được phát lộ; thời kỳ mà cả nghệ sĩ và công chúng đều nhiệt huyết và hết lòng…

 

  Hà Nội có một điều tuyệt vời: dù bạn vui, bạn buồn, bạn đang yêu hay bạn bị tổn thương, bạn đi đông hay đi đơn…đều có thể tìm được một nơi chốn cho mình. Những “góc Hà Nội” riêng tư và an ủi ấy, giờ đã có thêm một “góc nghe” (dù hơi đắt đỏ). Nơi đó, âm nhạc với sức nhiệm màu chữa lành những vết xước, làm bạn tươi tắn và bừng sáng trở lại. Dù có thể chỉ ngắn ngủi trong vài tiếng đồng hồ, nhưng được thoát khỏi những mệt mỏi đè nặng- đã đủ là kỳ diệu.

 

  Còn tôi, rất muốn vào đêm cuối tuần của tuần cuối tháng, cùng với người tri kỷ của mình sánh vai đến khán phòng cổ kính 19 Lê Thánh Tông, để được thấy những nhạc công chơi nhạc Acoustic, đắm say và đầy ngẫu hứng- như thể hàng đêm họ vẫn được chơi nhạc cùng nhau như thế, với công chúng ruột rà của mình; Để được nghe tiếng hát cất lên với âm thanh đẹp đẽ và trau chuốt nhất…

 

Normal
0

false
false
false

EN-US
X-NONE
X-NONE

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:”";
mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin-top:0in;
mso-para-margin-right:0in;
mso-para-margin-bottom:10.0pt;
mso-para-margin-left:0in;
line-height:115%;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:11.0pt;
font-family:”Calibri”,”sans-serif”;
mso-ascii-font-family:Calibri;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Calibri;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Việt Tú giữa Đam Mê và Cực Đoan

 

Quỳnh Tun (thực hiện)

 

  Nếu có một giải thưởng dành cho Đạo diễn của năm, người được vinh danh của 2011 chắc chắn sẽ là Việt Tú. Là tổng đạo diễn của Lễ hội pháo hoa Đà Nẵng, Carnaval biển Nha Trang, Fashion Boulevard, Đẹp Fashion Show 10, chung kết Miss Teen, Live show Hồ Ngọc Hà, Live Concert Tùng Dương, tạo dựng cho Hà Nội một “Không gian Âm nhạc” hằng tháng…có cảm giác năng lượng sáng tạo của  Việt Tú như một mỏ quặng thần kỳ, càng khai thác- lại càng đầy thêm.

    Trong công việc, Tú vừa là hung thần vừa là phù thủy: khó tính đến cực đoan, duy mỹ đến từng chi tiết nhỏ nhất, điên rồ một cách tỉnh táo, đẩy sự khác biệt trở thành một “chữ ký thương hiệu”…Còn ngoài đời, đạo diễn đắt sô nhất showbiz Việt là một gã trai Hà Nội bảnh bao và đỏm dáng, ưa la cà, ở tuổi 35 tự thấy mình vẫn “ rất dễ bị kích động”.

 

·        Thà sai cái sai của mình…

-Những nghệ sĩ từng làm việc với anh nói rằng, Việt Tú khó tính lắm. Anh cấm đoán người ta cả quyền được băn khoăn…

 +Nếu bạn đã đặt ra một cái đích, thì phải đi đến tận cùng đã, đừng có băn khoăn vì như thế có thể cơ hội sẽ qua đi mất. Sự băn khoăn khiến bạn gặp phải những sai lầm đến từ người khác. Với tôi, thà chết vì bảo thủ, sai cái sai của mình còn hơn. Như mình đang đứng trước ngã tư, cứ phân vân giữa các ngả rẽ, có khi chưa kịp chọn đường đúng thì đã bị ô tô đằng sau húc rồi.

-“Sai cái sai của mình còn hơn”, cực đoan thế nhưng anh lại vẫn muốn quyến rũ đám đông. Điều này có mâu thuẫn nhau?

+Bản thân cuộc sống đã là sự mâu thuẫn rồi. Giống như người làm ảo thuật trên chính cuộc đời mình, ta lấy những điều mâu thuẫn trộn lại với nhau, may mắn thì sẽ ra một hỗn hợp gọi thành công. Tôi nghĩ, sự cực đoan cũng là một nghệ thuật sống. Có biết bao người giỏi, nhưng chỉ rất ít trở thành nghệ sĩ lớn. Hãy nhìn tất cả những con người vĩ đại của thế giới, họ sẽ không thể có tầm vóc như thế nếu không đi đến tận cùng sự cực đoan. Chỉ có điều, họ được số đông thừa nhận và đi theo, họ áp đặt được sự cực đoan của mình lên đám đông mà khiến đám đông thấy vui vẻ thoải mái, là vì họ có nghệ thuật sống.

- Để thành công thì phải cực đoan, mà cực đoan quá thì sẽ thất bại. Khó nhỉ…

+Tôi nghĩ phải có trải nghiệm, thậm chí cả thất bại để rút ra được một công thức cho mình. Bạn có đam mê chưa đủ, bạn nghĩ mình làm đúng chưa đủ, mà ngay cả khi bạn làm đúng thật sự cũng chưa đủ. Phải có cách, nó chỉ đến ở trải nghiệm của một người đã từng rất cực đoan, rất nhiều năng lượng không thể kiểm soát. Mà tôi thấy cái người “từng rất cực đoan” đó giống mình, như một cái lò xo được nén hết cỡ, mình có nhiều năng lượng, nhưng khi nó bung ra quá, nó tạo ra hậu quả kinh khủng. Phải tìm cách tiết chế và điều khiển nguồn năng lượng của chính mình. Tôi thấy cuối cùng, sự ổn định mới là cái quan trọng. Tất cả những thứ đẳng cấp trong cuộc sống này đều không thiếu được 2 yếu tố Hay và Bền.

-Và trải nghiệm của quá trình điều tiết cực đoan để thành Việt Tú ngày hôm nay, với anh hình như toàn là may mắn?

+Tôi luôn thực hành mọi luận thuyết trên chính cuộc sống của mình. Bản thân tôi để đến được ngày hôm nay, đã nhiều lần nhận hậu quả đau thương. Hồi trước, tôi nghĩ là mình có quyền và có điều kiện để làm xong một việc, rồi tắt biến điện thoại và mất hút đi đâu đó một thời gian. Nhưng rõ ràng  đó không phải chuyện tốt, khi khách hàng có việc, họ không thể tìm ra anh – cách làm việc ấy không ai muốn ở thời điểm này, cho dù anh có là thiên tài! Rồi mọi vòng quay vẫn tiếp tục, cho dù thiếu ai đi nữa. Nếu anh từ chối, họ sẽ tìm đến những nhân tố mới. Rút cục phần thua ở đây thuộc về cá nhân đã từ chối cơ hội để mình làm việc. Nếu anh là người chuyên nghiệp, đã xác định rõ ràng mục đích của mình thì điều đầu tiên là phải làm việc đã.

Tôi nhớ khi nhận lời làm tổng đạo diễn Đẹp Fashion show 10, tôi rất bế tắc ý tưởng. “Đam Mê”- nghe thì hấp dẫn nhưng thể hiện nó như thế nào? Có một thông điệp của Steven Jobs tôi tâm đắc: đôi khi cuộc đời sẽ đập cho bạn một viên gạch, bạn cứ tưởng mình không thể gượng dậy. Nhưng bạn vẫn phải đứng lên, đi tiếp và theo đuổi đam mê của mình, vì không gì tuyệt vời bằng được sống và làm công việc mình yêu thích. Câu chốt rất hay, chỉ có 3 chữ: Đừng Dừng Lại! Tôi đã lấy thông điệp đó làm key của ĐFS. Tôi thấy hình ảnh con người không dừng lại, cho dù bị bươu đầu sứt trán ấy rất giống mình.

 

·        Muốn cực đoan cũng được, nhưng phải dẫn đến thành công

 

-Việt Tú sẽ là gì nếu thiếu đi vế “ekip của tôi”, một câu thường trực của anh?

+Tôi sẽ chẳng là gì cả. Tất nhiên là tôi tin rằng đằng sau mỗi ekip phải có 1 cái đầu thủ lĩnh, và tôi phù hợp cho vị trí đó. Nhưng tài giỏi như Khổng Minh, ra trận quân yếu thì vẫn thua như thường. May rằng tôi có Ekip như một gia đình, với sức mạnh của một khối thống nhất.

-Anh nói cứ như một người bài xích chủ nghĩa cá nhân ấy nhỉ?

+Tôi theo chủ nghĩa cực kỳ cá nhân! Tuy nhiên, có những thứ nếu đem đặt trên bàn cân logic thông thường, sẽ không bao giờ chúng ta có câu trả lời. Khi tôi quyết định đường chạy của một dự án, tôi lựa chọn đường hướng mình đưa ra phải tốt cho cả êkip chứ không chỉ tốt cho riêng mình. Chúng tôi cùng nhau làm việc, thì phải cùng nhau có mặt trong thành quả.

-Nhiều người tới giờ vẫn giữ quan niệm làm nghệ thuật thì “kỵ” nói chuyện thương mại, vì sợ bị tầm thường đi. Còn anh thì luôn khẳng định những sản phẩm nghệ thuật của mình phải song hành với yếu tố thương mại?

+Tại sao không, khi điều ấy hợp với logic của sự phát triển! Sẽ không có nghĩa lý gì nếu bạn tạo ra một sản phẩm tốt, rất đẳng cấp và tinh tế nhưng lại không bán được, không ai muốn mua – đó là điều đáng buồn nhất. Cho dù bạn có quá yêu nghệ thuật thì vẫn có nhu cầu được thấy sản phẩm của mình được chào đón, có đời sống thực sự của nó.Tôi từng tuyên bố sẽ kiên quyết sẽ đóng lại tất cả những dự án mình làm, nếu như thành công về nghệ thuật không song hành với thành công thương mại. Một trong những ví dụ tiêu biểu là KGÂN. Mặc dù dự án này chưa có thành công thương mại khổng lồ, nhưng nó đã tạo ra thị trường, nó không chấp nhận thói quen xin cho, miễn phí khi thưởng ngoạn nghệ thuật. Thông lệ của KGÂN là mỗi số chúng tôi làm 2 đêm, nhưng số 8 tôi đã cắt đi hẳn 1 đêm. Ekip và ca sĩ có phản ứng rất gay gắt, nhưng tôi nói kiên quyết: Nếu mọi người bán vé được đầy ghế, sẽ có đêm thứ hai. Còn không đồng ý với tôi thì khỏi làm chương trình!  Tôi có thể để những bạn bè quen biết đến ngồi chật ghế 2 đêm. Nhưng người bỏ tiền triệu mua vé họ sẽ nghĩ gì khi mình xả vé như thế? Muốn đi đường dài, thì phải giữ thái độ kiên quyết cho dù nó rất  “khó chịu” với nhiều người.

 -Có vẻ như anh hay đối đầu với ekip, rồi cực đoan dành phần thắng về mình?

+Cứ cho là như thế đi. Nhưng nếu tôi không đúng, thì chỉ sau một lần mọi người sẽ không nghe nữa. Muốn cực đoan cũng được, nhưng kết quả phải dẫn đến thành công, không thể nào lái xe đưa cả ekip đâm thẳng xuống vực rồi bảo rằng mọi người hãy tin cậy mà theo mình.

-Tôi thấy trong KGÂN, các nghệ sĩ thường bị anh áp đặt vào tình thế khác với chính họ. Khoan bàn đến hiệu quả nhé, tôi muốn nói về cái cách anh “át vía” người khác…

+Chúng tôi không dùng sự cực đoan của mình để áp đặt nghệ sĩ, hay ngược lại nghệ sĩ cũng không mang cái cực đoan của mình để áp vào KGAN. Cùng ngồi lại, tính xem có thể làm những gì tốt nhất, đưa ra một câu chuyện và hình ảnh khác với những gì  quen thuộc người ta đã biết nghệ sĩ- đó là điều  chúng tôi làm. Sau show của Trần Thu Hà, ca sĩ Hồng Nhung có nói với tôi: “Chị đứng xem còn thấy hồi hộp, thấy cảm giác linh thiêng trước khi ra sân khấu, các nghệ sĩ lâu nay bị chai lỳ cảm xúc này rồi”. Được xúc động khi màn nhung mở ra, với cả nghệ sĩ và khán giả- đó chính là trả lời của chúng tôi về việc áp đặt có đúng hay không.  Tôi làm việc với nghệ sĩ, luôn cố gắng tìm những góc khuất, những năng lực còn tiềm ẩn của họ. Đơn giản thế này, khi tôi có uy tín và khả năng quy tụ, tôi có thể đề nghị nghệ sĩ những yêu cầu mà bình thường họ không dễ chấp nhận. Nhưng để họ khác đi, lột xác khỏi hình ảnh quen thuộc của mình- thì phải cho nghệ sĩ niềm tin rằng đây là quyết định đúng, và có lợi cho hình ảnh của họ.

 

 

·        Chỉ sợ nhất là mình làm việc không có đam mê

 

-Thế còn chính Việt Tú, phải “khác mình” như thế nào để cùng một khoảng thời gian, cùng làm những việc nếu đặt cạnh nhau sẽ thấy chẳng liên quan gì, vì một bên thuần túy là nghệ thuật, một bên đúng nghĩa chỉ là giải trí và thực dụng?

+ Tôi nghĩ thật phí nếu đi khu biệt khả năng, tư duy và sáng tạo của mình.  Với một người chuyên nghiệp, không có gì tệ bằng câu trả lời: tôi chỉ làm cái này, tôi không làm cái kia. Một người làm nghề đích thực là họ có kiến thức ở nhiều lĩnh vực, làm được nhiều dạng công việc khác nhau – mà cái gì cũng phải tốt. Điều ấy chỉ làm công việc,cuộc sống và bản thân anh ta trở nên bất ngờ và thú vị hơn. Tại sao lại phải hạn chế bớt năng lượng của mình? Chỉ sợ nhất là mình làm việc không có chút đam mê nào.

-À, có cách phân biệt công việc theo hai kiểu: làm vì chính yêu thích của mình, và làm để kiếm tiền. Nếu ở trường hợp thứ 2, hẳn khó để đam mê được thăng hoa?

+Những chi tiết thể hiện niềm đam mê công việc có thể rất nhỏ, như khi nhân viên của tôi chuẩn bị cho một chương trình, cách các em ấy ép từng cái thẻ thẳng thớm, dán banner thật phẳng phiu, cắt mác chai nước cẩn thận rồi mới đưa cho nghệ sĩ trên sân khấu…đều tỉ mỉ, chu đáo và cẩn thận. Không phải là khách hàng không biết những chi tiết nhỏ như cái đinh bị nhô lên khỏi lớp thảm trải sàn thì mình được quyền làm bừa làm ẩu – chỉ có nghiệp dư mới suy nghĩ như vậy. Tôi nhìn các em ấy làm, thấy phần nào thành quả của mình. Điều đó, có thể được gọi tên là đam mê chứ. Nhỏ hay lớn không quan trọng, quan trọng là mình hãy làm ở mức tốt nhất có thể. Còn với những người đặt lòng tin vào mình- chỉ có một thứ thôi: Thành công hay thất bại. Thành công mới là cách duy nhất để người ta tiếp tục đồng hành với nhau bền bỉ.

-Bây giờ nhìn lại những chuyện như đưa dàn nhạc 150 người lên nóc khách sạn làm show đón giao thừa như năm 2003, anh có thấy mình bị quá khích?

+Không hề!  Bởi nếu không có tôi ngày đó, hẳn không có tôi bây giờ. Mỗi thứ đã qua giống như một viên gạch xây nên nền móng của ngày hôm nay. Hoặc là một giả thuyết khác- tôi vẫn luôn quá khích như thế. Chỉ có điều, ngày hôm nay tôi đã biết kiểm soát và điều tiết khối năng lượng của mình để nó bùng nổ an toàn và hiệu quả hơn.

-Từ cuộc sống đến công việc, anh đều khác thường. Phải là một Việt Tú không giống ai-  liệu có phải một trong những quan điểm sống của anh?

+ Sợ nhất là những người cứ phải cố gắng sống nô lệ để vừa vặn với hình ảnh người khác nghĩ về họ. Tôi không bao giờ dại dột như thế, cứ phải gồng mình lên là một điều rất khổ. Quan trọng là đầu tiên tôi phải thấy hạnh phúc với cuộc sống của mình, được làm việc mình yêu thích, và những công việc ấy mang lại niềm vui cho người cạnh mình. Hãy thư giãn đi, nếu người ta có nghĩ tôi không phải Việt Tú cũng chẳng sao, họ không thể lấy đi những gì tôi đang có.

 

(Ảnh trong bài: JUNDAT)

 

VIỆT TÚ- Giữa đam mê & Cực đoan

PHỤ NỮ Xuân 2012

 

  Nếu có một giải thưởng dành cho Đạo diễn của năm, người được vinh danh của 2011 chắc chắn sẽ là Việt Tú. Là tổng đạo diễn của Lễ hội pháo hoa Đà Nẵng, Carnaval biển Nha Trang, Fashion Boulevard, Đẹp Fashion Show 10, chung kết Miss Teen, Live show Hồ Ngọc Hà, Live Concert Tùng Dương, tạo dựng cho Hà Nội một “Không gian Âm nhạc” hằng tháng…có cảm giác năng lượng sáng tạo của  Việt Tú như một mỏ quặng thần kỳ, càng khai thác- lại càng đầy thêm.

    Trong công việc, Tú vừa là hung thần vừa là phù thủy: khó tính đến cực đoan, duy mỹ đến từng chi tiết nhỏ nhất, điên rồ một cách tỉnh táo, đẩy sự khác biệt trở thành một “chữ ký thương hiệu”…Còn ngoài đời, đạo diễn đắt sô nhất showbiz Việt là một gã trai Hà Nội bảnh bao và đỏm dáng, ưa la cà, ở tuổi 35 tự thấy mình vẫn “ rất dễ bị kích động”.

 

• Thà sai cái sai của mình…

-Những nghệ sĩ từng làm việc với anh nói rằng, Việt Tú khó tính lắm. Anh cấm đoán người ta cả quyền được băn khoăn…

 +Nếu bạn đã đặt ra một cái đích, thì phải đi đến tận cùng đã, đừng có băn khoăn vì như thế có thể cơ hội sẽ qua đi mất. Sự băn khoăn khiến bạn gặp phải những sai lầm đến từ người khác. Với tôi, thà chết vì bảo thủ, sai cái sai của mình còn hơn. Như mình đang đứng trước ngã tư, cứ phân vân giữa các ngả rẽ, có khi chưa kịp chọn đường đúng thì đã bị ô tô đằng sau húc rồi.

-“Sai cái sai của mình còn hơn”, cực đoan thế nhưng anh lại vẫn muốn quyến rũ đám đông. Điều này có mâu thuẫn nhau?

+Bản thân cuộc sống đã là sự mâu thuẫn rồi. Giống như người làm ảo thuật trên chính cuộc đời mình, ta lấy những điều mâu thuẫn trộn lại với nhau, may mắn thì sẽ ra một hỗn hợp gọi thành công. Tôi nghĩ, sự cực đoan cũng là một nghệ thuật sống. Có biết bao người giỏi, nhưng chỉ rất ít trở thành nghệ sĩ lớn. Hãy nhìn tất cả những con người vĩ đại của thế giới, họ sẽ không thể có tầm vóc như thế nếu không đi đến tận cùng sự cực đoan. Chỉ có điều, họ được số đông thừa nhận và đi theo, họ áp đặt được sự cực đoan của mình lên đám đông mà khiến đám đông thấy vui vẻ thoải mái, là vì họ có nghệ thuật sống.

- Để thành công thì phải cực đoan, mà cực đoan quá thì sẽ thất bại. Khó nhỉ…

+Tôi nghĩ phải có trải nghiệm, thậm chí cả thất bại để rút ra được một công thức cho mình. Bạn có đam mê chưa đủ, bạn nghĩ mình làm đúng chưa đủ, mà ngay cả khi bạn làm đúng thật sự cũng chưa đủ. Phải có cách, nó chỉ đến ở trải nghiệm của một người đã từng rất cực đoan, rất nhiều năng lượng không thể kiểm soát. Mà tôi thấy cái người “từng rất cực đoan” đó giống mình, như một cái lò xo được nén hết cỡ, mình có nhiều năng lượng, nhưng khi nó bung ra quá, nó tạo ra hậu quả kinh khủng. Phải tìm cách tiết chế và điều khiển nguồn năng lượng của chính mình. Tôi thấy cuối cùng, sự ổn định mới là cái quan trọng. Tất cả những thứ đẳng cấp trong cuộc sống này đều không thiếu được 2 yếu tố Hay và Bền.

-Và trải nghiệm của quá trình điều tiết cực đoan để thành Việt Tú ngày hôm nay, với anh hình như toàn là may mắn?

+Tôi luôn thực hành mọi luận thuyết trên chính cuộc sống của mình. Bản thân tôi để đến được ngày hôm nay, đã nhiều lần nhận hậu quả đau thương. Hồi trước, tôi nghĩ là mình có quyền và có điều kiện để làm xong một việc, rồi tắt biến điện thoại và mất hút đi đâu đó một thời gian. Nhưng rõ ràng  đó không phải chuyện tốt, khi khách hàng có việc, họ không thể tìm ra anh – cách làm việc ấy không ai muốn ở thời điểm này, cho dù anh có là thiên tài! Rồi mọi vòng quay vẫn tiếp tục, cho dù thiếu ai đi nữa. Nếu anh từ chối, họ sẽ tìm đến những nhân tố mới. Rút cục phần thua ở đây thuộc về cá nhân đã từ chối cơ hội để mình làm việc. Nếu anh là người chuyên nghiệp, đã xác định rõ ràng mục đích của mình thì điều đầu tiên là phải làm việc đã.

Tôi nhớ khi nhận lời làm tổng đạo diễn Đẹp Fashion show 10, tôi rất bế tắc ý tưởng. “Đam Mê”- nghe thì hấp dẫn nhưng thể hiện nó như thế nào? Có một thông điệp của Steven Jobs tôi tâm đắc: đôi khi cuộc đời sẽ đập cho bạn một viên gạch, bạn cứ tưởng mình không thể gượng dậy. Nhưng bạn vẫn phải đứng lên, đi tiếp và theo đuổi đam mê của mình, vì không gì tuyệt vời bằng được sống và làm công việc mình yêu thích. Câu chốt rất hay, chỉ có 3 chữ: Đừng Dừng Lại! Tôi đã lấy thông điệp đó làm key của ĐFS. Tôi thấy hình ảnh con người không dừng lại, cho dù bị bươu đầu sứt trán ấy rất giống mình.

• Muốn cực đoan cũng được, nhưng phải dẫn đến thành công

 

-Việt Tú sẽ là gì nếu thiếu đi vế “ekip của tôi”, một câu thường trực của anh?

+Tôi sẽ chẳng là gì cả. Tất nhiên là tôi tin rằng đằng sau mỗi ekip phải có 1 cái đầu thủ lĩnh, và tôi phù hợp cho vị trí đó. Nhưng tài giỏi như Khổng Minh, ra trận quân yếu thì vẫn thua như thường. May rằng tôi có Ekip như một gia đình, với sức mạnh của một khối thống nhất.

-Anh nói cứ như một người bài xích chủ nghĩa cá nhân ấy nhỉ?

+Tôi theo chủ nghĩa cực kỳ cá nhân! Tuy nhiên, có những thứ nếu đem đặt trên bàn cân logic thông thường, sẽ không bao giờ chúng ta có câu trả lời. Khi tôi quyết định đường chạy của một dự án, tôi lựa chọn đường hướng mình đưa ra phải tốt cho cả êkip chứ không chỉ tốt cho riêng mình. Chúng tôi cùng nhau làm việc, thì phải cùng nhau có mặt trong thành quả.

-Nhiều người tới giờ vẫn giữ quan niệm làm nghệ thuật thì “kỵ” nói chuyện thương mại, vì sợ bị tầm thường đi. Còn anh thì luôn khẳng định những sản phẩm nghệ thuật của mình phải song hành với yếu tố thương mại?

+Tại sao không, khi điều ấy hợp với logic của sự phát triển! Sẽ không có nghĩa lý gì nếu bạn tạo ra một sản phẩm tốt, rất đẳng cấp và tinh tế nhưng lại không bán được, không ai muốn mua – đó là điều đáng buồn nhất. Cho dù bạn có quá yêu nghệ thuật thì vẫn có nhu cầu được thấy sản phẩm của mình được chào đón, có đời sống thực sự của nó.Tôi từng tuyên bố sẽ kiên quyết sẽ đóng lại tất cả những dự án mình làm, nếu như thành công về nghệ thuật không song hành với thành công thương mại. Một trong những ví dụ tiêu biểu là KGÂN. Mặc dù dự án này chưa có thành công thương mại khổng lồ, nhưng nó đã tạo ra thị trường, nó không chấp nhận thói quen xin cho, miễn phí khi thưởng ngoạn nghệ thuật. Thông lệ của KGÂN là mỗi số chúng tôi làm 2 đêm, nhưng số 8 tôi đã cắt đi hẳn 1 đêm. Ekip và ca sĩ có phản ứng rất gay gắt, nhưng tôi nói kiên quyết: Nếu mọi người bán vé được đầy ghế, sẽ có đêm thứ hai. Còn không đồng ý với tôi thì khỏi làm chương trình!  Tôi có thể để những bạn bè quen biết đến ngồi chật ghế 2 đêm. Nhưng người bỏ tiền triệu mua vé họ sẽ nghĩ gì khi mình xả vé như thế? Muốn đi đường dài, thì phải giữ thái độ kiên quyết cho dù nó rất  “khó chịu” với nhiều người.

 -Có vẻ như anh hay đối đầu với ekip, rồi cực đoan dành phần thắng về mình?

+Cứ cho là như thế đi. Nhưng nếu tôi không đúng, thì chỉ sau một lần mọi người sẽ không nghe nữa. Muốn cực đoan cũng được, nhưng kết quả phải dẫn đến thành công, không thể nào lái xe đưa cả ekip đâm thẳng xuống vực rồi bảo rằng mọi người hãy tin cậy mà theo mình.

-Tôi thấy trong KGÂN, các nghệ sĩ thường bị anh áp đặt vào tình thế khác với chính họ. Khoan bàn đến hiệu quả nhé, tôi muốn nói về cái cách anh “át vía” người khác…

+Chúng tôi không dùng sự cực đoan của mình để áp đặt nghệ sĩ, hay ngược lại nghệ sĩ cũng không mang cái cực đoan của mình để áp vào KGAN. Cùng ngồi lại, tính xem có thể làm những gì tốt nhất, đưa ra một câu chuyện và hình ảnh khác với những gì  quen thuộc người ta đã biết nghệ sĩ- đó là điều  chúng tôi làm. Sau show của Trần Thu Hà, ca sĩ Hồng Nhung có nói với tôi: “Chị đứng xem còn thấy hồi hộp, thấy cảm giác linh thiêng trước khi ra sân khấu, các nghệ sĩ lâu nay bị chai lỳ cảm xúc này rồi”. Được xúc động khi màn nhung mở ra, với cả nghệ sĩ và khán giả- đó chính là trả lời của chúng tôi về việc áp đặt có đúng hay không.  Tôi làm việc với nghệ sĩ, luôn cố gắng tìm những góc khuất, những năng lực còn tiềm ẩn của họ. Đơn giản thế này, khi tôi có uy tín và khả năng quy tụ, tôi có thể đề nghị nghệ sĩ những yêu cầu mà bình thường họ không dễ chấp nhận. Nhưng để họ khác đi, lột xác khỏi hình ảnh quen thuộc của mình- thì phải cho nghệ sĩ niềm tin rằng đây là quyết định đúng, và có lợi cho hình ảnh của họ.

• Chỉ sợ nhất là mình làm việc không có đam mê

 

-Thế còn chính Việt Tú, phải “khác mình” như thế nào để cùng một khoảng thời gian, cùng làm những việc nếu đặt cạnh nhau sẽ thấy chẳng liên quan gì, vì một bên thuần túy là nghệ thuật, một bên đúng nghĩa chỉ là giải trí và thực dụng?

+ Tôi nghĩ thật phí nếu đi khu biệt khả năng, tư duy và sáng tạo của mình.  Với một người chuyên nghiệp, không có gì tệ bằng câu trả lời: tôi chỉ làm cái này, tôi không làm cái kia. Một người làm nghề đích thực là họ có kiến thức ở nhiều lĩnh vực, làm được nhiều dạng công việc khác nhau – mà cái gì cũng phải tốt. Điều ấy chỉ làm công việc,cuộc sống và bản thân anh ta trở nên bất ngờ và thú vị hơn. Tại sao lại phải hạn chế bớt năng lượng của mình? Chỉ sợ nhất là mình làm việc không có chút đam mê nào.

-À, có cách phân biệt công việc theo hai kiểu: làm vì chính yêu thích của mình, và làm để kiếm tiền. Nếu ở trường hợp thứ 2, hẳn khó để đam mê được thăng hoa?

+Những chi tiết thể hiện niềm đam mê công việc có thể rất nhỏ, như khi nhân viên của tôi chuẩn bị cho một chương trình, cách các em ấy ép từng cái thẻ thẳng thớm, dán banner thật phẳng phiu, cắt mác chai nước cẩn thận rồi mới đưa cho nghệ sĩ trên sân khấu…đều tỉ mỉ, chu đáo và cẩn thận. Không phải là khách hàng không biết những chi tiết nhỏ như cái đinh bị nhô lên khỏi lớp thảm trải sàn thì mình được quyền làm bừa làm ẩu – chỉ có nghiệp dư mới suy nghĩ như vậy. Tôi nhìn các em ấy làm, thấy phần nào thành quả của mình. Điều đó, có thể được gọi tên là đam mê chứ. Nhỏ hay lớn không quan trọng, quan trọng là mình hãy làm ở mức tốt nhất có thể. Còn với những người đặt lòng tin vào mình- chỉ có một thứ thôi: Thành công hay thất bại. Thành công mới là cách duy nhất để người ta tiếp tục đồng hành với nhau bền bỉ.

-Bây giờ nhìn lại những chuyện như đưa dàn nhạc 150 người lên nóc khách sạn làm show đón giao thừa như năm 2003, anh có thấy mình bị quá khích?

+Không hề!  Bởi nếu không có tôi ngày đó, hẳn không có tôi bây giờ. Mỗi thứ đã qua giống như một viên gạch xây nên nền móng của ngày hôm nay. Hoặc là một giả thuyết khác- tôi vẫn luôn quá khích như thế. Chỉ có điều, ngày hôm nay tôi đã biết kiểm soát và điều tiết khối năng lượng của mình để nó bùng nổ an toàn và hiệu quả hơn.

-Từ cuộc sống đến công việc, anh đều khác thường. Phải là một Việt Tú không giống ai-  liệu có phải một trong những quan điểm sống của anh?

+ Sợ nhất là những người cứ phải cố gắng sống nô lệ để vừa vặn với hình ảnh người khác nghĩ về họ. Tôi không bao giờ dại dột như thế, cứ phải gồng mình lên là một điều rất khổ. Quan trọng là đầu tiên tôi phải thấy hạnh phúc với cuộc sống của mình, được làm việc mình yêu thích, và những công việc ấy mang lại niềm vui cho người cạnh mình. Hãy thư giãn đi, nếu người ta có nghĩ tôi không phải Việt Tú cũng chẳng sao, họ không thể lấy đi những gì tôi đang có.

CÙNG CON VƯỢT QUA BÓNG TỐI

 

  Cuộc phỏng vấn với nhân vật đã ám ảnh tôi nhiều ngày, tôi đã nhận được 1 bài học về tình yêu thương, về việc làm mẹ…chỉ qua buổi nói chuyện với Hà.

(PHỤ NỮ Xuân 2012)

 

   Trải hơn 10 lần phẫu thuật buồng trứng và vòi trứng, 3 lần làm thụ tinh ống nghiệm – người phụ nữ ấy mới được làm mẹ. Hai bé song sinh ra đời non tháng, yếu bấy đến nỗi lập tức đối diện với nguy cơ đột quỵ và bị bong võng mạc. Hành trình giành giật sự sống cho con và những ngày cùng con vượt qua bóng tối  của chị đã khiến tôi tin rằng: phép nhiệm màu của tình mẫu tử có thể thay đổi được cả những định đoạt tàn nhẫn của số phận.

  Trước mặt tôi là quyển vở học sinh bìa sờn cũ, đó là “hồ sơ” theo dõi việc ăn và dùng thuốc những tháng đầu đời của 2 bé song sinh Đỗ Bảo Linh- Đỗ Bảo Minh (sinh tháng 3.2008). Mỗi trang giấy là mỗi đêm trắng của bố mẹ 2 bé với chu trình lặp đi lặp lại: cho con uống thuốc và ăn – rồi bé trớ sạch – hút rửa mũi họng- lại bú- lại trớ…Nét chữ xiêu vẹo về đêm, thỉnh thoảng có đôi dòng nhật ký về tiến triển sức khỏe và nhận thức của bọn trẻ. Những dòng chữ ngắn ngủi  ấy như  chùm tia nắng rạng rỡ  hy vọng giữa bộn bề  những con số và ký hiệu hoang mang kiệt sức. Còn trong câu chuyện với tôi, người mẹ lúc thì cười, lúc thì rơm rớm nước mắt, khi quay ngược thời gian để nhớ lại hành trình cam go và đầy thương yêu mà vợ chồng chị đã trải qua…

   Nguyễn Thu Hà và Đỗ Văn Hiệp (Đội Cấn- Hà Nội) kết hôn năm 2004, họ vừa kịp vui mừng khi Hà có thai đôi đã lập tức phải đối diện với tin dữ: một thai bị lưu, một thai không thể di chuyển vào tử cung nên đã gây vỡ vòi trứng. Mổ cấp cứu, mới phát hiện buồng trứng của Hà còn có khối u như quả cam nhỏ. Vòi trứng còn lại bị dính tắc- vậy là chỉ trong vòng vài tháng, Hà phải trải qua khoảng 10 cuộc phẫu thuật với kết quả cô chỉ còn 1 bên buồng trứng, không còn vòi trứng nào. Giờ, Hà muốn làm mẹ chỉ còn cách duy nhất là thụ tinh ống nghiệm. Hai vợ chồng bắt đầu chặng đường “tìm con” ở BV Phụ Sản Trung Ương, tại đây họ làm ống nghiệm 2 lần. Đều thất bại! Vợ chồng họ quyết định: Lên đường vào Nam làm tiếp ống nghiệm, chưa có con chưa về!

   Lần này thì ca ống nghiệm của Hà thành công. Nhưng vừa cấn thai Hà đã có dấu hiệu dọa sảy, bác sĩ chỉ định phải nằm tại chỗ trong 3 tháng đầu. Ăn và vệ sinh tại giường, liên tục đặt thuốc và máu vẫn ra hàng ngày, sau 3 tháng “liệt giường”, cơ chân Hà bị teo nhỏ, bắp chân chảy nhão đến mức có thể vắt ngược được lên ống đồng. Ngày trở dậy Hà phải tập đi từng bước như một em bé, lên xuống cầu thang chồng cô luôn phải bế. Hiệp có cách yêu vợ tận tụy và đầy chở che. Khi Hà đau ốm trên giường bệnh của 10 lần phẫu thuật, và hơn 3 tháng vợ anh nằm bất động giữ thai, Hiệp tự tay chăm vợ từ miếng ăn giấc ngủ, không nề hà việc tắm táp,  đổ bô cho vợ.

  Hà mang thai đôi, một trai một gái. Thai được 5 tháng, bác sĩ nói thai kỳ đã ổn định, họ có thể ra Hà Nội. Nhưng chỉ được đến tháng thứ 6, sức khỏe của Hà lại bất ổn, diễn tiến xấu dần từng ngày, cái thai đôi chèn chỗ của phổi khiến mỗi nhịp thở của Hà rít lên ầm ầm như cái van áp suất sắp bật. Gia đình hoảng sợ tính: phải mổ sớm, không Hà sẽ chết mất. Hà thở bình, kiên quyết không chịu mổ, cô chiến đấu từng ngày để tiếp tục được ủ con trong bụng. Vào ngày 22.3.2008,  bé Bảo Linh (Mít)- Bảo Minh chào đời (sớm hơn hai tháng), do mẹ bị vỡ ối.

Mít nặng 1,8kg, Minh 1,6kg- sinh non nên cả hai bé đều chưa kịp hoàn thiện phổi và mắt. BS chỉ định Mít và Minh phải sang Viện Nhi Trung Ương để mổ mắt thật sớm do cả hai bé đều bị ROP (tình trạng rối loạn phát triển của mạch máu võng mạc ở trẻ sanh non), nguy cơ bị mù cực cao. Để muộn ngày nào thì võng mạc càng tiến gần đến mốc bị xơ hóa, cơ hội cứu đôi mắt càng ít đi. Điều kiện tối thiểu cho một ca mổ là bệnh nhân phải thở được, nhưng Mít suy hô hấp có lúc ngừng thở, cứ rời lồng ấp là bé lại tím ngắt. Bố Hiệp nhớ lại: “21 ngày tuổi, Minh phẫu thuật mắt lần đầu. Lúc đó, Minh gầy da bọc xương, đùi nó bé đúng bằng ngón tay tôi, nó đã sọp xuống nhẹ cân hơn cả lúc mới sinh. 2 ngày sau thì đến lượt Mít phẫu thuật, tôi quấn con vào cái khăn bế từ phòng X.Q sang phòng lồng ấp, người Mít trắng nhợt không còn chút máu, khoảng cách giữa hai căn phòng sao đằng đẵng. Tôi đã ứa nước mắt khi nghĩ không biết liệu Hà có còn được nhìn thấy con còn sống…”.

  Thời gian ở cữ của Hà là những tuần dài cùng chồng túc trực 24/24h trong phòng sơ sinh của Viện Nhi. Hai bé thỉnh thoảng lại có cơn ngừng thở tự nhiên, nếu không kịp búng vào chân để bé khóc và tỉnh dậy, thì đó sẽ là giấc ngủ vĩnh viễn. “Ở phòng lồng ấp ấy, thỉnh thoảng lại có một em bé bị mất, rất nhiều trẻ đã chết một cách vô lý, tôi cứ ám ảnh mãi về một bé ra đi vào ngày 1.5 do bác sĩ nghỉ lễ. Con quá yếu, có lúc Mít thở máy đầu con bị phồng to như người ta bơm quá nhiều hơi vào một quả bóng – vợ chồng tôi không ai dám nói ra nỗi hoảng sợ rằng con mình có thể bị ngưng thở bất cứ lúc nào”.

    Mít đã được trả lại đôi mắt lành lặn sau 3 lần phẫu thuật. Còn Minh thì không ổn- tổ chức xơ trong mắt vẫn tiếp tục tăng sinh. Sau lần mổ thứ 2 của Minh, tháng 5.2008 có đoàn chuyên gia về mắt của Mỹ đến Hà Nội, khám cho bé họ nói: mắt của Minh đáp ứng được điều trị, đang tiến triển tốt. Hai bố mẹ lại phập phồng hy vọng. Một tháng sau tái khám, bác sĩ cho biết võng mạc của Minh đã bị bong, không cách gì cứu mắt được nữa! Cú sét tuyệt vọng số phận giáng xuống khiến Hiệp và Hà quỵ gục, chỉ thấy bủa vây mịt mù, họ không biết rồi đây sẽ chăm con như thế nào, cuộc sống của Minh rồi sẽ ra sao??? Sau 3 tuần câm lặng và kiệt quệ, Hà là người bình tĩnh trước. Cô nói chuyện với chồng, để cùng anh chấp nhận thực tế. “ Hai vợ chồng đến gặp Nguyễn Thanh Tùng- nghệ sĩ đàn bầu bị khiếm thị do dioxin. Câu nói của Thanh Tùng “em không thấy mình bất hạnh mà chỉ thấy mình bị bất tiện” đã vực dậy tinh thần cho tôi. Như vậy, khiếm thị không có nghĩa là cuộc đời đóng cửa lại với đứa trẻ, bất hạnh hay hạnh phúc là do đứa trẻ tiếp nhận và chủ động với cuộc sống của mình như thế nào. Vợ chồng tôi quyết định chuyển sang phương án giáo dục con , thay vì ngồi đó chờ những phép màu hão huyền” – Hà nhớ lại.

 Nhưng ở Nguyễn ĐÌnh Chiểu – trường dành cho người khiếm thị chỉ nhận trẻ từ 7 tuổi. Hiệp và Hà lại nghĩ: tại sao lại không can thiệp giáo dục cho bé từ 0 tuổi? Thế là họ lần tìm thông tin  về các phương pháp can thiệp sớm dành cho trẻ khiếm thị của nước ngoài để tham khảo cho trường hợp của Minh. Lúc này, phát triển thể chất của Minh lại ở ngưỡng nguy hiểm: 10 tháng tuổi bé vẫn chưa tự nhấc nổi đầu mình lên, thêm nữa bé còn bị giãn não. Lại những chuỗi ngày đưa Minh đi phục hồi chức năng ở Viện Nhi, sau 2 tháng không thấy mảy may biến chuyển, vợ chồng họ lại tìm trên mạng để kết nối với một câu lạc bộ các bà mẹ có con bị thiểu năng bên Mỹ, để xin tài liệu tự tập cho con. Thật kỳ diệu là sau 10 ngày tập, bé Minh đã ngồi dậy được.  Cũng theo tài liệu này, hàng ngày Hà kiên trì massage cho con, niềm tin của cô đã được đáp đền: kết quả siêu âm lúc Minh 1 tuổi cho thấy, bé không còn dấu vết nào của chứng giãn não.

Một ngày, nghe chuyện có người vừa đưa con bị bong võng mạc độ 5 (cấp độ nặng nhất) đi Nga phẫu thuật, em bé đã nhìn lại được. Hiệp lập tức tìm đến gia đình may mắn ấy, anh tận mắt thấy em bé 4 tuổi có thể nhặt cái tăm vừa đánh rơi. Ngay tối hôm đó, vợ chồng họ quyết định dồn góp tài sản cuối cùng để sang Nga cứu đôi mắt cho Minh. Đúng 1 tuần sau ngày Hiệp gặp em bé được cứu mắt- gia đình họ đã có mặt tại Saint Peterburg. Lúc đó là tháng 4.2009, chị em Mít  được 13 tháng tuổi.  3 tuần ở Nga, xong phẫu thuật bóc xơ võng mạc, bác sĩ hẹn sau 4-6 tháng Minh quay lại mổ lần hai. Tháng 8.2009, bố mẹ đưa Minh sang Nga lần 2 để phẫu thuật ghép võng mạc. Đau đớn là phẫu thuật không thành công, võng mạc ghép lại bị bong!

    Nghỉ việc ở một cơ quan nước ngoài, Hà vào TP HCM theo học lớp huấn luyện dành riêng cho giáo viên trường Nguyễn ĐÌnh Chiểu. Cô tin, chỉ có bố mẹ mới là chuyên gia tốt nhất để dạy Minh. Một cách bản năng, Minh rất sợ thế giới xung quanh, bé không dám chạm tay vào đồ vật và luôn nhút nhát. Minh cần phải khám phá thế giới bắt đầu bằng xúc giác, bé đã được tập “nhìn” bằng cách cảm nhận da thịt khi sờ vào tay bố mẹ, sờ để biết nhịp tim nhanh chậm, khái niệm ấm- lạnh, cứng- mềm qua những gì bé được chạm vào. Hà chia sẻ về quá trình dạy con của mình: “Minh học sờ, học ngửi, học nghe để khám phá thế giới. Để hiểu khái niệm cao- thấp, bé được tự leo cây; Để biết thế nào là chòng chành, bé được đi cano, lạnh- bé sờ đá, chua- bé được nếm chanh…Mẹ và bố thường tự bịt mắt mình lại để hình dung cái gì đang diễn ra xung quanh, điều chỉnh hướng dẫn cho phù hợp với Minh. Làm bất cứ điều gì cũng nói chuyện với bé: mẹ mở vòi nước này, mẹ múc nước, mẹ dội nước lên người  Minh này. Bố đang bước xuống cầu thang, bố mở cửa, bố rẽ trái này… 6 tháng chỉ tập đi tập lại cho Minh 1 kỹ năng, rất lâu và nhẫn nại, đến mức có lúc tưởng như Minh không tiến triển gì. Nhưng hai vợ chồng đã xác định tinh thần là phải kiên nhẫn đồng hành cùng con”. Giờ thì Minh có thể “nhìn” bằng tất cả các giác quan còn lại. Bé nghe tiếng động mà biết được bố đang cạo râu, tiếng đánh răng này là của mẹ, tiếng nhai ròn tan kia là chị Mít đang ăn dưa chuột. Minh leo cầu thang không ngã, ngửi mùi khói biết bà đang nấu món gì, 3 tuổi bé đã tự phục vụ vệ sinh cá nhân của mình, ngã đau sẽ đứng dậy đi tiếp chứ không lèo nhèo khóc. Đặc biệt, Minh là em bé đầu tiên ở Việt Nam biết dò đường đi bằng gậy…

Với những em bé tật nguyền, bố mẹ thường có phản ứng: chiều chuộng con theo kiểu bù đắp: Hoặc coi bé là sản phẩm hỏng, giấu diếm về bệnh tật (thậm chí dấu cả sự tồn tại của bé) như bé là khiếm khuyết của gia đình. Vợ chồng Hiệp và Hà thì khác: “Bố mẹ phải tự tin thì mới truyền được sự tự tin cho con. Nếu mình xấu hổ về bé, thì làm sao bé có thể tự tin và yêu quý cuộc đời mình?!”. Minh và Mít đang học trường mầm non Tomoe, Minh ở giữa các bạn luôn là em bé vui vẻ, chủ động và hạnh phúc như mọi em bé bình thường. Mít thì mới hơn 3 tuổi đã tỏ ra một bà chị đích thực, yêu em hết mực dịu dàng và chu đáo. Mít có thể ru em ngủ, dạy em nhận biết xung quanh, thay quần áo và coi em giúp bố mẹ.

Với bản tính hướng về phía trước một cách thực tế và tích cực, Hà đã hình dung ra chặng đường tiếp theo: “Nhưng rồi sẽ đến lúc Minh nhận ra mình khác bạn bè. Để bé không sốc, Minh cần phải biết con khác thường. Nên ngay từ bây giờ, vợ chồng tôi đã yêu cầu mọi người không né tránh về tình trạng của Minh. Con đã biết mình không nhìn được, và việc ấy chẳng có gì là kinh khủng, thậm chí nó bình thường như chuyện Minh đói bụng. Minh không được ưu ái hay khoan nhượng trong những lỗi lầm của mình với lý do “phạm lỗi do khiếm thị”. Con lớn lên phải có niềm kiêu hãnh của một người đàn ông mạnh khỏe về cả thể chất và tinh thần. Trên thế giới nhiều người khiếm thị đã trượt tuyết, chơi nhạc, thể thao, viết văn…có thể Minh không có điều kiện để trở thành một trong những cá nhân xuất chúng đó, nhưng phải cho con cơ hội để thử sức và được phát triển bình thường!”.

Điều gì đã đem lại sức mạnh giúp Hiệp và Hà vượt qua chừng ấy gian khó? Hà nói đơn giản: “Đó là tình yêu và niềm tin về một tương lai  luôn tươi đẹp. Phải yêu mới tin, vì chỉ cần một người ngã lòng, một người buông xuôi là người kia sẽ lập tức yếu đuối và kiệt sức!” Còn Hiệp, sau phút trầm ngâm anh trả lời: “Con đã chọn chúng tôi, đó là nhân duyên. Hạnh phúc diệu kỳ của việc làm bố mẹ đã cho chúng tôi sức mạnh và năng lượng bất tận của tình thương yêu”.

Hy vọng luôn thắp lửa trong tổ ấm nhỏ của họ. Gương mặt Hiệp và Hà rạng lên khi nói về một kỳ vọng mới: Các nhà khoa học Mỹ vừa mở một viện nghiên cứu về nghành mắt ở Bắc Kinh, đã có 4 bệnh nhân ROP như Minh được chữa thành công bằng phương pháp cấy tế bào gốc. Hồ sơ của bé Minh đã được gửi sang Bắc Kinh, biết đâu với phát triển của khoa học, một ngày nào đó đôi mắt Minh sẽ được thấy ánh sáng?

    Cầu mong sao, ngày mà Đỗ Bảo Minh nhìn được sẽ không phải là câu chuyện hoang đường….

ĐÀM LIÊN VẪN MỘNG DU TUỒNG

(PHỤ NỮ Xuân 2012)

 

  Nghệ thuật tuồng được truyền giữ tới ngày hôm nay, có sự góp sức của rất nhiều tài danh. Nhưng Đàm Liên chắc chắn là hiện tượng độc sáng không lặp lại. Trong mỗi vai diễn của Đàm Liên, truyền thống đầy ăm ắp và lạ lẫm cá tính sáng tạo. Không ngoa khi nói rằng Đàm Liên đã mở thêm trình thức mới cho Tuồng. Năm nay, NSND Đàm Liên bước vào tuổi 68, bà vẫn đỏm dáng, giữ nguyên cốt cách của người đàn bà tự biết mình đẹp và luôn được yêu chiều. Say nghề đến độ Đàm Liên sống trong ngày thường mà vẫn như mộng du cùng tuồng, bà nói chuyện, bà cười, bà liếc mắt nhìn, từng cái khoát tay hay bước chân đi…đều nhuốm màu “trích đoạn”.

 

 Tư gia của NSND Đàm Liên ngay cạnh chợ xe máy cũ Chùa Hà, nhà nằm trong ngõ, rộng và quạnh vắng. Bà chủ nhà đi liên miên, suốt ngày đoàn tuồng các địa phương ới về dựng vở với dạy diễn viên. Về hưu 13 năm, Đàm Liên tự hào mình vẫn “chạy sô như điên” và “cát xê tôi cao lắm”. Mấy anh cò ngoài chợ xe Chùa Hà kể, “bà ấy về nhà là biết ngay, tập cười tập khóc tiếng cứ lảnh lót vang ra cả ngoài đường lớn”.

Quần óng ánh kim tuyến, áo viền đầy bèo nhún, Đàm Liên soạn một thế ngồi thật điệu ở trên tràng kỷ. “Bà chúa Tuồng” chủ động vào chuyện bằng ký ức của mối tình đầu (hình như, khi nỗi cô đơn của tuổi già ập đến, những ngày cũ tươi đẹp thường là nơi để người ta nương tựa tìm hơi ấm). Đàm Liên nhớ rằng, nụ hôn đầu tiên mình dành cho một chàng trai người Ba Lan. Hôm đó, cô học sinh 16 tuổi diễn trên tàu Ba Lan, chàng thủy thủ hâm mộ đã kéo cô ra một góc tàu và…hôn, Đàm Liên chỉ nhớ rằng “mắt anh ấy xanh biếc, như màu trời”. Suốt một tuần sau, chàng thủ thủ bỏ tàu lên bờ để nhìn cô gái anh yêu qua cánh cổng sắt của khu học sinh nội trú. Rồi ngày chàng thủy thủ về nước, Đàm Liên nói dối nhà trường quên đồ diễn ở trên tàu để tìm cơ hội chia tay  với chàng. Họ khóc như mưa gió, chẳng kịp hứa hẹn gì. “5 năm liền, tàu anh ấy đi đến đâu cũng gửi bưu ảnh về, tôi không hồi âm lần nào, nhưng trong lòng nhớ thương lắm. Tới giờ tôi vẫn chẳng thể quên, anh ấy tên là Misa”- Đàm Liên bùi ngùi. Trước mắt tôi không phải là Đàm Liên của tuổi 68, mà là cô gái nhỏ 16 tuổi nước mắt ngân ngấn, choáng váng vì nụ hôn đầu  đời.

 Đàm Liên nói rằng mình sinh ra để làm người đàn bà mơ mộng. Mới “nứt mắt” đã mê thơ tình lãng mạn của Louis Aragon, Sergei Exenin, tiểu thuyết “Jane Eyre”, ”Anna Karenina”…xem truyện thường quay lưng vào tường khóc lén, thường mơ có tình yêu đẹp, được người tình xưng là “tôi” với “em” như trong tiểu thuyết. Chính vì vậy, dù sinh ra và lớn lên trong nôi tuồng (ông ngoại là chủ gánh tuồng “Bầu Leo”, mẹ là đào thương nức tiếng Phú Yên một thời) nhưng suốt thời tuổi nhỏ, Đàm Liên chỉ mơ được làm diễn viên điện ảnh. Bà nhớ lại: “Năm 15 tuổi, mẹ bắt tôi vào đoàn tuồng để nối nghiệp, bị ép thì theo chứ trong lòng không thoải mái. Nhận những vai lặt vặt cầm kiếm, vác cờ chạy qua sân khấu, vì không thích nên tôi cũng chẳng nán ở cánh gà xem người khác diễn. Cho đến một hôm, mẹ nằm đưa võng thằng út ngủ, giọng hát ru u buồn của mẹ nghe sao lúc đó thấm thía, chưa bao giờ tôi thấy nhạc dân gian lại hay đến thế. Rồi tôi xem thầy Minh Đức diễn “Chị Ngộ”, múa kiếm trong vở “Trưng Nữ Vương” mới mê mẩn làm sao…Những điều đó như sợi dây vô hình, “trói” tôi vào tuồng lúc nào không biết ”.

Thích tuồng rồi Đàm Liên tập đến kiệt sức, múa trong tuồng là một “hệ ngôn ngữ” có tính biểu đạt rất mạnh, cô tập đi khít chân thành 1 đường thẳng, học theo bài luyện tay dẻo của các nghệ sĩ Kinh Kịch để mềm khớp khi múa. Các làn điệu của tuồng thường trúc trắc, nhấn nhá, lấy hơi nhà chữ sâu, thanh đới cổ họng liên tục đưa đẩy. Câu hát tuồng là từ sâu trong tâm can mà ra, rứt ruột rứt gan mà thành, cho nên tập xong một bản Nam Ai đầy tâm trạng là kiệt sức. Hát tuồng không thể ỉ vào bản năng và dây thanh đới trời cho, nó là sự khổ luyện đầy nhọc nhằn. Đàm Liên nói: “Tôi vào nghề, đinh ninh lời dạy của thầy tôi- NSND Ngô Thị Liễu: Sân khấu chỉ có chừng ấy. Nhưng người diễn viên không bị bó hẹp bởi hai cánh gà, không gian của người diễn viên tuồng nằm trong đôi tay, đôi chân, nằm trong hình thể, đôi mắt…nó rộng hay hẹp, nó bằng phẳng hay gập ghềnh, nó là sông ngòi hay ruộng đồng nhà cửa, nà núi non hay biển rộng, là con thuyền trên sông phẳng lạng hay đang chòng chành trên sóng lớn- đều do chính ta mà thành”. Đứng phắt dậy khỏi tràng kỷ, Đàm Liên khoát chân đi quanh phòng khách minh họa. Vòng đi này là qua sông, một vòng nữa đã là cheo leo sườn núi, 3 vòng đi nữa lại đến đồng bằng…bà cười lanh lảnh kiêu hãnh: “Hóa trang mà thay tóc, thay quần áo là thường. Làm sao để vẫn quần áo ấy, gương mặt ấy, mà tinh thần đã là người khác, cảm xúc khác. Bạn biết người diễn viên đẹp là thế nào không? Không phải khi họ mặt hoa da phấn, quần là áo lượt; Mà là khi họ nhập vai, đóng kẻ ác ra ác, người điên dại ra điên dại- nghĩa là họ đẹp!”

Tuồng là nghệ thuật biểu diễn toàn cơ thể, với Đàm Liên quy tắc này được đẩy tới mức chặt chẽ. Không bao giờ có một ánh mắt vu vơ, một cái nhíu mày vô mục đích, mọi chuyển động nhỏ nhất trên cơ thể đều phải chất chứa thông điệp. Tới giờ, Đàm Liên vẫn tự hào là không có ai luyện giọng, múa, nghiên cứu về biểu cảm của mắt và hình thể như mình. Vai diễn Bà Huyện đánh ghen trong “Nghêu-Sò- Ốc – Hến”, Đàm Liên chỉ dùng 10 ngón tay mà diễn tả hết được lòng ghen tột độ, sự chua chát và đau đớn lồng lộn của bà Huyện. Bạn nghề phải nhận xét: “Đàm Liên diễn ghen, từ ngón tay cũng biết ghen”. Đôi bàn tay múa may của bà Huyện đã làm phong phú thêm mẫu hình đào ghen, đạt tới mức “kinh điển” đến độ bây giờ nhiều diễn viên trẻ coi là một trình thức.

16 tuổi, Đàm Liên chính thức bước lên sân khấu với 3 tiếng “dạ” của nhân vật Liễu Nguyệt Tiêm trong vở tuồng cổ “Đào Phi Phụng”. Vì giết tướng giặc để cứu chồng mà Liễu Nguyệt Tiêm bị chồng mắng nhiếc, xua đuổi. Nỗi hàm oan ngang trái chất chứa chỉ trong 3 tiếng “dạ” – cô bé Đàm Liên đã khiến những nghệ sĩ tuồng tài danh đương thời phải kinh ngạc. Nhận vai Trưng Trắc trong “Trưng nữ Vương”, Đàm Liên dùng trình thức mê sảng, chân đi bê siếng ngang sân khấu như pho tượng di động, đôi mắt cuồng dại, đôi tay buông thõng vô hồn…diễn tả nỗi đau đớn tột cùng của Trưng Trắc khi nghe tin chồng bị giết. Đã xem “Trưng Nữ Vương” không ai quên được hình ảnh Trưng Trắc áp thanh gươm của chồng vào má, nước mắt tuôn thật thà- người diễn viên đã cháy hết mình cùng nhân vật. Bi mà không lụy, đau đớn mà không quằn quại, song cũng không lên lên gân- vị anh hùng mang nỗi đau đớn của muôn ngàn người đàn bà…đó là Trưng Trắc của Đàm Liên.

Trong vở “Hồ Nguyệt Cô hóa cáo”, chỉ 2 phút mà  Đàm Liên diễn tả hết sự thảm thương và đỉnh điểm đau đớn của kiếp người bị mất, qua đúng điệu cười uất hận trong khóc nấc. Các lứa diễn viên sau này, không ai học “nhuyễn” được điệu sặc cười giả điên, đôi mắt hoang dại và lối diễn tưng tửng của Đàm Liên trong vai Phương Cơ “Ngọn lửa Hồng Sơn”. Có thể nói, Đàm Liên hóa thân tài tình với “bùa phép” của một phù thủy sân khấu. Ở tuổi 45, không ai tin nổi Đàm Liên có thể “biến” thành Loan Dung của “Lý Phụng Đình” – với cách đi, dáng đứng, điệu cười ngây thơ và trong trẻo của một thiếu nữ mới lớn. Tác giả Lê Duy Hạnh xem xong phải thốt lên: “Tôi không thấy Đàm Liên nữa mà đúng là cô gái 16 tuổi!”.  Nhưng phải đến “Ông già cõng vợ đi xem hội”, mới thấy hết độ “quái” của Đàm Liên. Cùng một không gian, thời gian, Đàm Liên đã phân thân thành 2 nhân vật: ông già chơi trống bỏi và cô vợ trẻ lẳng lơ; phần thân trên là cơ thể son trẻ nhí nhảnh của cô gái, phía dưới là đôi chân run rẩy của ông già. Trong tuồng chưa từng có quy chuẩn nào để thể hiện 2 nhân vật này, và Đàm Liên đã sáng tạo thêm một trình thức mới. “Ông già cõng vợ đi hội” đã giúp “Bà Chúa Tuồng” lập một kỷ lục đáng đưa vào guiness: hơn 2000 buổi diễn cho một vai tuồng.

   Gần 60 vai diễn, không vai nào giống vai nào, nhiều vai thuộc hàng kinh điển với những chuẩn mực và trình thức nghiêm ngặt, có những vai phải tự tạo cho mình cách diễn. NSND Đàm Liên nói về “bí kíp” của mình: “Tôi là diễn viên không bao giờ muốn lặp lại đường mòn của lối diễn thợ, diễn không nghiên cứu, chỉ với vốn liếng là bản năng sẵn có. Tất cả những vai diễn của tôi, dù là phụ- tôi luôn xem xét, phân tích tâm lý nhân vật, tìm những cách đặc tả thật đắt và độc đáo. Nhận vai, không chỉ vật lộn với chính mình trên sàn diễn, mà ở nhà, trên đường đi, thậm chí trong lúc ngủ…tôi cũng trăn trở về từng động tác. Có ý gì mới, lập tức ghi vào sổ để khỏi quên. Tôi luôn tin, trong nghệ thuật không có vai diễn nhỏ, chỉ có diễn viên nhỏ.”

  Ở một bài báo, GS. Hoàng Chương có viết: “Đàm Liên khó tính, rất kiệm lời khen” (với bạn nghề chăng?). Trong buổi nói chuyện với Đàm Liên, nghệ sĩ liên tục cằn nhằn về “cách diễn hùng hục” của lứa diễn viên bây giờ: “Tuồng diễn chi li lắm, cái biểu cảm của ánh mắt “ác liệt” vô cùng. Tôi thấy có nghệ sĩ tuồng đang được ca ngợi nức nở, nhảy lên sân khấu là mắt long xòng xọc, có biết ghìm giữ sâu sắc gì đâu! Giờ, ít diễn viên có mắt lắm”. Thì đúng là sau Đàm Liên, tuyệt không thấy ai biểu cảm toàn cơ thể chỉ qua ánh mắt như bà. Có khán giả mộ điệu của tuồng từng nói rằng, mắt Đàm Liên mạnh hơn mọi diễn đạt của lời nói. Thì đây, ngồi trên ghế tràng kỷ trong phòng khách, Đàm Liên thử cho tôi xem thế nào là ánh nhìn lẳng lơ “cưa giai”, thế nào là ánh mắt điên loạn, đau thương, tuyệt vọng, thế nào là ánh mắt tin cậy thơ ngây…tôi đành tin người mộ điệu kia đã chính xác. Nói về mắt, chẳng hiểu sao Đàm Liên lại thở dài: “Đàn ông mê tôi vì mắt. Đôi mắt là tài sản đặc biệt, cũng khiến tôi gặp nhiều đắng cay. Tôi đa tình từ bé, nhiều người rung động với mình thế – làm sao không run tim cho được?”.

   Làm sao không run tim cho được, một người yêu nghề và yêu đời đến thế! Phải yêu nghề lắm để ôm hết vào mình: “Tuồng là quê hương tôi. Tuồng là gia đình tôi. Tuồng là cuộc đời tôi. Tuồng là niềm hạnh phúc lớn lao cũng là nỗi trăn trở đớn đau mà tôi đã trải qua với bao sóng gió”. Phải yêu đời lắm thì mới có nỗi hoảng sợ đôi bàn tay mình không còn đẹp ở tuổi 68, chau chuốt dung nhan ngay cả khi ở trong nhà một mình, đỏ mặt thẹn thùng khi kể về những mối tình si thuở đôi mươi. Thì đây, Đàm Liên bộc bạch: “Ngồi một mình, nói một mình, hát một mình, múa một mình, cười một mình, khóc một mình và yêu cũng chỉ một mình là chuyện thường tình của một đời làm diễn viên Tuồng như tôi…”.

TÌNH SÁCH CŨ

 

Quỳnh Hương

     Những gian sách cũ khuất lấp và tồi tàn, chứa trong mình cả “kho báu”  mà các nhà sách hiện đại phải ghen tỵ.Chủ nhân là những  “dị nhân” yêu sách đến mức dành đời mình cho việc tầm sách quý. Đối với họ, sách là sinh mệnh, là những cuộc đời, họ sống với sách cũ bên ngoài lề thời cuộc. Giữa những giá sách ám màu thời gian với bụi mốc và mạng nhện, ta có thể gặp ở đó đôi ba người “lạc thời” – tinh hoa đang bị mất mát của giới trí giả thành thị. Họ tìm đến sách cũ như kết nối kỳ diệu để được trở về ký ức của “tình sách” thời đã xa.

• Tình sách mê cuồng của người đạp xích lô

 

Café Sách nằm heo hút tít trên đê Nhật Tân (Hà Nội). Khách lặn lội đường xa tới tận đây hẳn chả ai vì uống nước. Họ đến để “đọc ké” những quyển sách quý của gia chủ. Nét vất vả của một đời nhọc nhằn vẫn còn hằn dấu trên gương mặt, với món tóc buộc đuôi ngựa – chủ café sách trông như một tay cựu cao bồi về hưu.

   Bản thân là người mê văn chương, nên tủ sách tư gia của ông Nguyễn Thế Thành chủ yếu là sách văn học. Ông Thành tự hào mình là người duy nhất có trọn bộ 42 tập của Tổng Tập Văn học VN lần xuất bản đầu tiên; Văn học Trung Hoa ông có đủ “Bát đại kỳ thư’ và cập nhật đủ sách của các tác giả đương đại Mạc Ngôn, Cao Hành Kiện, Khương Nhung.Văn học phương Tây ông có đủ bộ tác giả đoạt giải Nobel từng được xuất bản ở Việt Nam, bộ sách của Viễn Đông Bác Cổ…Giới chơi  sách cổ có truyền nhau rằng trong bộ sưu tập của ông Thành có những cuốn đặc biệt quý. Những “báu vật” này được ông Thành cẩn thận xếp riêng trong một tủ kính, khách quý lắm ông mới bỏ ra cho xem. Đó là “Vang Bóng Một Thời” của Nguyễn Tuân được nhà Đắc Lộ Thư Xã ấn hành năm 1945, chỉ in 100 bản đặc biệt trên giấy Đại La, bản của ông Thành đánh số 84; Hay hai bộ “Kim Vân Kiều” và “Chinh Phụ ngâm” in song ngữ với phần dịch và chú giải của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, do nhà xuất bản Alexandre de Rhodes ấn hành năm 1943; Bản “Cung oán ngâm khúc”, “Thúy Kiều thi tập’, “Tỳ bà hành”, “Nhị độ mai”….trên giấy bổi, khổ bằng bàn tay, in từ năm 1926; hay “Tản Đà vận văn” bản in trên giấy dó từ năm 1945, cầm cuốn sách trên tay nhẹ và xốp tựa cầm nắm bông….

  Cũng giống như một loại đồ cổ, sách càng có “niên đại” cũ thì càng quý, và còn quý hơn nếu trên sách có những thủ bút đặc biệt. Đời sách lưu lạc thế nào, mà khi đến tay ông Thành có những cuốn mang thủ bút khiến người ta xem chỉ còn biết kinh ngạc. Không “ngã ngửa người” sao được, khi thấy trong tủ sách ông Thành có cuốn “Đât lề quê thói- phong tục Việt Nam” do chính tác giả Nhất Thanh ghi đề tặng cụ Vương Hồng Sển, và cuốn Pháp Việt tân tự điển cụ Thanh Nghị đề tặng Bộ trưởng ngoại giao Xuân Thủy trước một cuộc đàm phán ở Paris, hay “Việt Nam bách khoa từ điển” của Đào Đăng Vỹ chủ biên có dấu son và thủ bút của cụ Băng Hồ kính tặng thủ tướng Phạm Văn Đồng….Chính ông Thành cũng lắc đầu chịu không biết đường phiêu lưu của những cuốn sách này: “do cơ duyên mà đến tay, thì từ giờ sách sẽ yên ấm ở lại bộ sưu tập gia đình tôi”.

     Nhìn ông Thành hàng ngày nhàn nhã đeo kính, pha ấm trà mạn ngồi đọc sách, ai cũng nghĩ hẳn xuất thân của chủ nhân café Sách phải từ giới văn chương chữ nghĩa. Nên lại ngã ngửa người kinh ngạc khi ông Thành thú nhận mình mới chỉ học hết…lớp 6: “Tôi sinh ra trong một gia đình giàu có ở làng cổ Nghi Tàm. Rồi nhà tôi thất thế, rơi vào cảnh cơ hàn, tôi phải nghỉ học để lo sinh kế. 15 tuổi tôi mồ côi cha mẹ, sống cầu bơ cầu bất, chỉ biết lấy việc đọc sách để tự dạy dỗ mình.”. Để sống, Thành đi chăn bò, bốc vác, ai thuê gì làm nấy, bán sức mình để sống. Rồi anh lấy vợ có con – vẫn nghèo đến tận cùng, anh đạp xích lô, bốc than ở bến phà Đen, đốt lò, phụ hồ kiếm từng đồng nuôi con. Mỗi tối về, kiệt sức, thân xác đau nhức, anh lại dọn mình để bước vào thế giới thanh khiết của những trang sách. “Nhờ sách tôi mới đủ sức trải qua những năm tháng tận khổ của đời mình”. Vì nương tựa vào sách, nên khi nghèo túng nhất Thành vẫn thắt lưng buộc bụng dành một khoản để mua sách, anh vẫn thường dấu vợ việc mình nhịn bữa để lấy tiền mua sách, đạp xích lô với cái bụng rỗng đói meo. Sách cũ bán đồng nát theo cân thường rẻ, anh đã bới lật hàng trăm gánh đồng nát để tìm những “tri kỷ tinh thần” của mình. Một đời lao dịch và gom góp, khi đến tuổi về chiều Nguyễn Thế Thành kiểm lại thấy mình đã đủ một gia sản. Chỉ toàn sách!

   Con trai đã lớn, gia cảnh không còn vất vả, đã có thể nghĩ tới chuyện đọc sách trong cảnh thư nhàn. Thế là 2006 Café Sách được mở, ở đây sách không cho thuê và bán, ai muốn đọc cứ đến, ngồi đọc cả ngày không gọi một cốc café, chỉ uống nước trắng miễn phí của ông chủ cũng được. Ông Thành nói:“ Tôi mở cafe Sách trước hết để đáp ứng nhu cầu tinh thần của gia đình mình. Chia sẻ với người khác những giá trị của việc đọc sách chỉ là một việc tử tế nhỏ nhoi, nhưng còn hơn mình không làm. Sách tốt, sách hay bo bo giữ riêng cho một người là khổ và hại phận sách. Tôi nhân số người đọc lên để đời sách khỏi phí”.

   Nhiều người sưu tập ngỏ mua các đầu sách quý của ông Thành, đều bị từ chối:“Tôi không bán sách, vì sợ chia tay với những “người bạn” của mình. Mỗi cuốn sách đều gắn với một kỷ niệm đắng cay gian khó của đời tôi”. Có lẽ 3 tập “Tuyển tập Vũ Bằng” được ông Thành nâng niu nhất. Một buổi trưa, mệt lả sau một cuốc xích lô, ông rẽ vào hiệu sách để “thư giãn”. Mắt sáng lên khi nhìn  thấy bộ sách Vũ Bằng, để rồi tiu nghỉu khi hỏi giá. Cả bộ gần 400.000đ, bằng 20 ngày công đạp xích lô của ông. Bộ sách ám ảnh ông trong cả giấc ngủ, lúc nào cũng nơm nớp lo sợ nhỡ lúc mình đủ tiền người ta đã bán mất sách. 2 năm sau, một sáng ngủ dậy ông không tin vào mắt mình khi nhìn thấy 3 cuốn Vũ Bằng đặt ngay ngắn trên bàn. Hóa ra cậu con trai Nguyễn Thế Bách đã dành cả mùa hè đi bưng bê rửa bát cho hàng cháo trai, dành dụm mua tặng bố.

    Bách hưởng tình yêu sách từ bố, chàng kỹ sư này là thành viên chủ chốt của diễn đàn sachxua.net, cư dân mạng sưu tập sách quá quen với những tư vấn thân thiện và đầy am hiểu về sách cũ của Bách.  Ông Thành tự tin rằng phòng sách gia đình mình sẽ tồn tại bền lâu, “bởi tôi đã có Bách kế tục, con trai sẽ nối dài tình sách của tôi”.

• Hiệu sách “máy chém” giữa phố nhà băng

 

  Mặt phố Bà Triệu tấc đất tấc vàng, chỉ cần hé răng nói muốn cho thuê chỗ, đầy ngân hàng với showroom nhảy vào tranh cướp. Nằm giữa “phố nhà băng”, tiệm sách cũ 180 vì vậy gần 30 năm nay bất đắc dĩ vào thế “khủng khỉnh” với tiền. Chủ nhân Lương Ngọc Dư là một tay “dị”: dáng hộ pháp, gắt gỏng như mắm tôm, bán sách nhưng mỗi ngày chỉ mở cửa hàng đúng 4 tiếng (sáng 10-12h; chiều 4-6h), ngoài giờ “hành chính” của ông chủ, khách có nì nèo cách mấy cũng đến nước tiu nghỉu đi về.

  Để được tiếp, khách đến mua sách cũ ở 180 Bà Triệu phải biết mình cần gì. Nếu chưa có “list” tìm mua trong đầu, đứng sớ rớ ngó nghiêng “xem có gì hay hay”, sẽ  nhanh chóng bị “tống tiễn”. Còn thẽ thọt “Tôi đang tìm quyển X, Y…”, ông Dư cũng chả nhẹ giọng hơn: “Đứng yên đấy! Chờ tôi lấy ra” (“yên đấy” nghĩa là cứ việc nhấp nhổm ngay dưới hè đường Bà Triệu mà ngó vào, chứ đừng tưởng bỏ sẽ bước được qua ngưỡng cửa, chạm vào gáy những quyển sách bày chất ngất trên giá). Và khi ông Dư phát giá thì hỡi ôi, cứ gọi là “cắt cổ”! Đắt hả, thích thì cứ việc trả giá- quyền của anh mà. Đương nhiên không bao giờ có chuyện bớt! (Trừ dăm trường hợp cực khôn trả giá “nhã” thế này: “Tôi thích cuốn này quá, mà trong túi chỉ còn đúng ngần này tiền, ông xem lại bớt chút được không?”). Giang hồ giới tầm sách gọi ông chủ 180 Bà Triệu bằng rất nhiều “ních nêm” (mà không có cái nào âu yếm ): Dư già, Dư máy chém, Dư ngông…”Chém” khách như đốn rạ, phục vụ phong cách mậu dịch bao cấp- vậy mà tiệm sách của ông Dư vẫn tồn tại phong độ tới 30 năm nay, lại còn là “địa chỉ văn hóa” theo chỉ dẫn của nhiều tạp chí- cẩm nang du lịch Tây viết về Hà Nội. Rồi lượng khách thâm thủy trung thành theo Dư “già” đến 3 thập kỷ, dù vật đổi sao rời từ bao cấp sang thị trường rồi lại hội nhập vê kép-tê-ô vẫn kiên quyết không bỏ Dư, dù bao tiệm sách mọc lên như nấm vẫy gọi…

  Thì đây, cái lý của ông Dư thế này: “Tôi chỉ thoáng nhìn cử chỉ người ta cầm sách, cách họ hỏi chuyện- tôi nhận ra chính xác họ có phải là người yêu sách, trọng sách hay không. Những người tìm đến tiệm sách này vì hiếu kỳ là tôi ghét nhất, khách ấy tôi không màng! Sách của tôi không có   loại rẻ tiền hay lá cải, tôi tự hào luôn xứng đáng là hiệu sách cũ của Hà Nội”.

  Ông Dư khởi nghiệp bán sách với vốn liếng là tủ sách gia đình. Kho sách vài trăm quyển ban đầu ấy được bổ sung hàng ngày, tới giờ đã gần 3 triệu đầu sách với xác suất trùng nhau rất ít, những quyển thiên hạ không biết tìm ở đâu thì họ sẽ đến hỏi ông Dư. Ngày xưa, để tầm sách ông Dư lặn lội về  các tỉnh heo hút, tìm đến từng tủ sách quý ẩn dật trong các tư gia. Đến giờ thì ông Dư đã gây dựng được hệ thống vệ tinh khắp nước, chỉ cần ngồi tại Bà Triệu nhấc điện thoại điều hành. Khách mua sách hiếm, nếu không có ngay tại cửa hàng sẽ nhận được lời hẹn của ông chủ, và từ lời hẹn miệng đó- “lệnh truy nã” đầu sách sẽ gửi khắp toàn quốc.

     Bước phiêu lưu của sách khó ngờ. Không ít người mua sách cũ ở tiệm ông Dư đã sướng ngất khi tìm thấy quyển sách được cha mẹ, người tình tặng cách đây hàng chục năm; thấy những hình vẽ nhăng cuội đánh dấu chủ quyền của chính mình khi còn là cậu nhóc tiểu học. Tại tiệm sách 180, có người đàn bà Pháp đã rưng rưng khi tìm được bức ảnh cha mình chụp các con tại trang trại gia đình trên một quyển tạp chí từ năm 1930.  Chính ông Dư cũng không ít lần bàng hoàng khi lọ mọ tìm sách ở một tỉnh lẻ, lại thấy quyển sách chính tay mình đã khâu dán, và từng bán đi. “Khi đó, cuốn sách là con đường trở về kỷ niệm. Tìm lại được ký ức là là món quà đôi khi may mắn ta được nhận trong thế giới sách cũ”- ông Dư trầm ngâm.

    Đời bán sách của ông Dư có nhiều chuyện day dứt. Thời bao cấp, không ít học giả nổi tiếng vì nghèo túng đã tìm đến ông Dư để trao gửi tủ sách quý. Ông Dư kể, “Có những lần nghe chủ nhân nói lời từ biệt sách mà tôi rớt nước mắt, đó là cuộc chia lìa đau đớn. Những trường hợp ấy, tôi chỉ biết lựa lời khuyên: Mua được tủ sách này tất nhiên cháu lãi lắm, nhưng bác nên giữ lại cho con cháu, bởi đời người chưa chắc có được tủ sách quý như vậy”. Ngay cả bây giờ, vẫn có những học giả tóc bạc da mồi tìm đến ông Dư dạm bán trước tủ sách: “Sách tôi rất quý, nhưng con tôi không theo nghề. Tôi chết không nỡ để sách ra giấy lộn. Thôi thì gửi anh, để đời sách còn có ích. Chỉ xin anh xóa sạch hộ mọi dấu tích riêng tư, có vậy tôi mới bớt đau…”. Sách quý lại có thủ bút của những người nổi tiếng sẽ tăng giá trị nhiều lần. Nhưng ông Dư luôn trung thành với lời hứa cùng các chủ nhân, hoặc ông giữ lại trong bộ sưu tập sách riêng của mình, hoặc xóa mọi vết tích của người đã nuốt ngược nước mắt trao sách cho ông.

  Sách cũ đến tay ông Dư trong tình trạng rời từng tờ, mất đầu hoặc mất cuối, thiếu trang…là chuyện bình thường. Việc “phục chế” bắt đầu từ ghép bù phần thiếu, khâu dán, đóng xén…Mỗi lần trả lại hồn vía tinh tươm cho một cuốn sách xộc xệch, ông Dư đều thấy xúc động khó tả. Đả phá chuyện chơi sách theo lối hình thức sáo rỗng, ông Dư nói: “Sách quý là người đọc biết sử dụng hiệu quả nó, biết biến những điều trong sách thành có việc có ích ngoài đời. Còn tầm sách cũ sách hiếm để “làm sang” phỏng có nghĩa gì, nếu chỉ để sách “chết” trên giá?”

  Bạn nặng lòng thật với sách, hay chỉ muốn chứng tỏ mình cũng “chữ nghĩa đầy người”? Chỉ cần đứng 3 phút dưới vỉa hè Bà Triệu, ngửa đầu nói chuyện với người đàn ông hộ pháp ngồi trên cái ghế gỗ bé tý, chặn trước tiệm sách cũ 180 như ông Từ giữ đền- ông ta sẽ nhanh chóng “phát giác” ra ngay!

 

Mỹ Linh: TRÁI TIM DẪN BẢO MỌI ĐIỀU

 

 

 

Quỳnh Lam (thực hiện)

 

     Gia đình Anh Quân – Mỹ Linh rời bỏ phố xá, ra ngoại thành ở để tận hưởng sống chậm và gần gụi thiên nhiên trong không gian khu vườn 13.000m2. Vứt bỏ những hư danh của showbiz ngoài cánh cổng, trong ngôi nhà tràn đầy ánh sáng trời và nồng nàn hoa cỏ- gia đình 5 người của họ an hòa trong niềm hạnh phúc rất đỗi bình dị. Mỹ Linh tự ví mình như góc bếp, như cái giường giữ ngôi nhà luôn ấm. Nhìn chị làm vườn, dọn nhà, nấu cơm, chăm chút chồng con như mọi người đàn bà tảo tần yêu thương – hẳn nhiên tôi tin lời chị “Thành tựu của đời tôi là các con, chứ không phải chuyện ca hát”.

  Và câu chuyện với chị về con cái, về vun vén nhà cửa, về cách yêu chồng là trải lòng của một người đàn bà mang tên Mỹ Linh, chứ không phải câu chuyện về một Diva.   

  

• KHông thể có công thức cho hạnh phúc:

-Khi kết hôn với nhạc sĩ Anh Quân, Mỹ Linh mới 23 tuổi: quá trẻ, đẹp rạng rỡ, vừa bắt đầu khẳng định vị trí ngôi sao số 1 của nhạc nhẹ. Lấy một người có con riêng, trong khi chị đầy “thế mạnh” – nhiều người lúc đó đã nghĩ chị dại. Còn mẹ chị, bà phản ứng thế nào trước lựa chọn hôn nhân của con gái mình?

+ Tôi luôn tin rằng để hai con người đến được với nhau, chia sẻ cuộc đời cùng nhau là do duyên phận. Tôi không lấy chồng theo tiêu chí vì giàu hay nổi tiếng. Chọn anh Anh Quân đơn giản bởi tôi yêu anh ấy, yêu âm nhạc của anh ấy, vì những vẻ đẹp trong anh mà tôi nhìn thấy và tin cậy. Một điều quan trọng nữa để thuyết phục: tôi thấy anh Anh Quân rất yêu Anna, mà một người đàn ông yêu con chắc chắn sẽ là người đàn ông tốt của gia đình. Còn mẹ tôi, bà nói: “Mẹ tin rằng người chí thú với con cái như Anh Quân sẽ không phải dạng người “mây gió”, cậu ấy sẽ tận tụy với gia đình. Đàn ông như thế lấy làm chồng tin tưởng được”. Sau này hôn nhân đã kiểm  chứng những linh cảm của tôi và mẹ là đúng.

-Hôn nhân của Mỹ Linh- Anh Quân đã được 12 năm, giai đoạn khó khăn nhất là khi nào? Anh chị đã trải qua những lúc “Bát xô đĩa vỡ” ấy để lại lành lặn bằng “bí kíp” gì?

- Thời gian sau khi mới kết hôn là giai đoạn cam go nhất. Cả hai còn đang nhìn nhau đầy mầu hồng, sống chung bỗng phát hiện “đối phương” cũng có nhiều tật xấu, xung đột về cá tính đến mức kinh hoàng. May là chúng tôi được sự vun đắp của gia đình và những người bạn  lớn tuổi, họ có trải nghiệm để chia sẻ với mình cách nhìn cuộc sống độ lượng và rộng rãi. Sau mỗi va chạm, bên bờ vực đổ vỡ, chúng tôi thấm thía hơn về nghệ thuật chung sống, sự nhường nhịn, biết ứng xử với “đối phương” thế nào cho phải. Hiểu rằng vợ chồng xung đột là tất nhiên, để yêu thương hơn chứ không phải để tan nát.

-So sánh này có thể khập khiễng: làm mẹ và làm vợ, cũng như việc hát ấy- ngoài bản năng tốt còn cần sự thông minh và kỹ thuật. Việc học để có “tuyệt kỹ” của người đàn bà giữ ngọn lửa ấm trong gia đình, Mỹ Linh đã qua trải nghiệm như thế nào?

+Đời sống hôn nhân rất phức tạp, không thể có công thức cho hạnh phúc, bởi mỗi chặng đường của đời người và của một  gia đình có những khó khăn khác nhau. Tôi luôn tin, để giữ gìn lửa ấm trong gia đình phu thê phải tương kính như tân, lúc nào cũng trân trọng giữ lễ với nhau, chứ không thể đã là vợ chồng thì đầu bù tóc rối, cư xử suồng sã cũng được. Những việc nghĩ đến nhau có khi rất đơn giản: mình phần mâm cơm ngon lành sạch sẽ khi chồng về muộn, mang đến cốc nước mát khi anh ấy mải làm… Còn tôi thỉnh thoảng “lịm người” vì những quan tâm nho nhỏ thế này: một sáng thức dậy thấy bên đầu giường đĩa CD của  ca sĩ mình đang thích. Vợ chồng tỏ bày tình yêu, có khi chỉ yên lặng thế.

  Cũng như học làm vợ, nuôi mỗi đứa con là một trải nghiệm khác nhau, không thể lấy ứng xử và kinh nghiệm của con lớn áp vào con bé, bởi mỗi em bé là một cá nhân khác biệt không lặp lại. Tôi nhận ra khi mình mong muốn và  thực sự yêu thương, trái tim khác dẫn bảo  mình làm được mọi điều.

-Hôn nhân đã dạy chị điều gì?

+Hôn nhân cho tôi hiểu rằng, trên đời không có ai là người hoàn hảo. Chỉ có một gia đình tốt đẹp khi những cá nhân không hoàn hảo tìm được cách hòa hợp với nhau. Hòa hợp chỉ có được khi sự thấu hiểu, cảm thông và hy sinh đến từ mỗi người. Tình yêu và tình thương giữa hai người bạn đời không thể đến một phía, nó là sự tương tác, nâng đỡ nhau. Sau hôn nhân, nhìn ra những mối quan hệ khác tôi có cách ứng xử độ lượng và rộng rãi hơn, không còn những đòi hỏi ích kỷ vô lý. Tôi và anh Anh Quân đều rất khó tính và kỹ lưỡng, chúng tôi cùng đòi hỏi “đối phương” phải chỉn chu và tốt hơn trong quá trình chung sống. Bản thân tôi được như ngày hôm nay là nhờ “áp lực” khó tính của chồng. Những cái chi ly trong đời sống hàng ngày thì tôi uốn các con, nhưng nếp nhà có được là do chồng tôi- anh ấy nghiêm khắc, là “rường cột” để 4 mẹ con nương tựa và răm rắp nghe theo.

• Tôi nhìn cuộc đời qua đôi mắt các con

-Mỗi bậc bố mẹ đều có “tính xấu”,  người lớn có nên tiết lộ với con trẻ về “chân dung thực” của mình hay không?

+Tôi phản đối chuyện che dấu, con cái nên nhìn nhận bố mẹ đúng như con người  họ vốn có.  Không nên tô hồng mọi thứ để ngày nào đó con mình  phải thất vọng vì mọi chuyện không đẹp giống nó nghĩ. Tôi chọn cách cho con mình nhìn nhận mọi sự đa chiều, hay- dở; yêu- ghét đều có trong nhau như 2 mặt của đồng xu. Tôi bảo các  con, trong cuộc sống chỉ thể chọn cái ít xấu hơn, chứ không thể chọn được cái hoàn hảo.

- Chị có thấy yêu một đứa bé khi mình chưa làm mẹ dễ hơn khi mình phải dành tình yêu cho các con đẻ của mình?

+Điều này lại rất sai! Chỉ khi mình làm mẹ, mình mới yêu con trẻ được trọn vẹn. Tình yêu sau khi có con mới thật sự sâu sắc, thật là tình mẫu tử. Khi có con, tôi mới hiểu Anna thiệt thòi như thế nào khi thiếu hơi ấm của mẹ đẻ. Đặc biệt, khi sinh bé Mỹ Anh tôi mới biết với bé gái- người mẹ cần phải như thế nào, và đứa con cần gì ở mẹ. Nên sau khi có con, xu hướng tình cảm tự nhiên của tôi là muốn bù đắp thương yêu cho Anna.

-Thường những cố gắng để mọi chuyện bình thường lại thành bất thường. Chị có phải tỏ ra công bằng với các con, trong khi lẽ thường bố mẹ hay thiên vị các con nhỏ hơn trong nhà?

+Đầu tiên thì cũng có “chỉ đạo” trong đầu là phải công bằng. Nhưng khi tình cảm đã đạt tới mức máu thịt, giản dị là phải yêu thương như thế- tự dưng mọi giữ kẽ sẽ biến mất. Tất nhiên ứng xử luôn cần sự tinh tế, trong hoàn cảnh của tôi càng khó khăn vô vàn. Tôi đã chọn cách dạy các con nghiêm khắc từ khi chúng rất bé, yêu không có nghĩa là được chiều chuộng vô lối, mắng không có nghĩa là ghét bỏ. Cũng có những lúc tôi mắng oan đứa nọ đứa kia, khi nhận ra mình sai tôi xin lỗi con ngay. Các con tôi hiểu vì lý do nào đấy mà có lúc mẹ bị quá, nhưng chúng luôn biết mẹ rất yêu chúng.

-Chị muốn 2 con gái mình trở thành người phụ nữ như thế nào?

+Nữ tính là điều đầu tiên. Chúng phải biết mình muốn gì và thực hiện điều mình muốn như thế nào. Đối với mỗi cá nhân, nhận thức là quan trọng nhất, khi biết điều đúng- người ta sẽ đi đường đúng. Tôi cũng dạy con phải biết thu vén, những gì có thể tiết kiệm được thì cần tiết kiệm. Tiết kiệm không phải cho mình, nhìn xuống những người khổ – mình hoang phí quá là có tội. Sống chia sẻ và biết ơn là điều vợ chồng tôi cố gắng hướng các cháu. Bởi nếu con mình là người ích kỷ thì chúng sẽ vô cùng bất hạnh, vì người ích kỷ đáng ghét lắm, không ai sống chung được. Ra đời đâu có ai yêu chúng vô điều kiện như bố mẹ, để bỏ qua tính ích kỷ khó chịu của chúng.

-Các em bé nhà chị hẳn sống trong nhung lụa và rất biết “quyền lực” của bố mẹ chúng?

+ Các con tôi trong sáng đến mức ngố, chúng chỉ biết bố là nhạc sĩ, mẹ là ca sĩ, chứ hoàn toàn không nghĩ bố mẹ mình là sao này sao nọ. Còn nhung lụa ư? Hoàn toàn không, đến tôi còn không nhung lụa nữa là. Tôi thường chia sẻ với các con những khó khăn của bố mẹ, như mọi gia đình khác. Vợ chồng tôi cố gắng cho con học mức tốt nhất, còn ăn mặc và sinh hoạt thì giản dị. Anna đã là thiếu nữ, mà chưa biết quan tâm đến quần áo đắt tiền, cần tiêu gì mới rụt rè xin mẹ vài trăm ngàn. Mỹ Anh thì thấy việc mình mặc thừa đồ của chị là hết sức bình thường.

 -Với điều kiện kinh tế của anh chị, có nhất thiết phải “sắt đá” với bọn trẻ đến mức ấy?

+Chính Anna có lần hỏi tôi “Nhà mình có cần phải khó đến mức đó không mẹ?”. Nhưng tôi muốn các con phải biết quý trọng đồng tiền lao động của bố mẹ và biết được giá trị thực của đời sống. Để trẻ con nghĩ vật chất là niềm vui thì chết. Một đứa trẻ được đáp ứng hết mọi yêu cầu, luôn đầy đủ, chưa kịp thèm đã được bố mẹ dâng tặng, chưa kịp đói đã có người cho ăn…. Chúng sẽ bị rơi vào một bất hạnh khác: bất hạnh của người không biết đến thiếu thốn. Tôi nhớ hồi bé, tôi chờ đợi cả năm để được may một chiếc quần mới, khi có chiếc quần tôi đã hạnh phúc đến hàng tháng. Ngược lại, nếu hồi bé tôi nhiều quần áo không kể xiết, chắc chắn tôi sẽ không có niềm vui sướng khi được mặc quần áo mới. Cuộc sống phải có thiếu thốn để biết ước mơ, và để  được cảm giác hạnh phúc khi ta đạt tới ước mơ của mình. Khi bố mẹ chỉ tìm cách đáp ứng hết mọi nhu cầu của trẻ, cũng là bố mẹ đã tước đoạt đi niềm vui được nhận, được thèm thuồng và ước mơ của đứa bé. Vì thế, vợ chồng tôi đã đồng lòng trong quyết định: không bao giờ cho con điều gì dễ dàng.

-Anna, Anh Duy, Mỹ Anh hoàn toàn đủ điều kiện để trở thành “em bé của showbiz”. Xét góc độ nào đó thì hình ảnh “em bé showbiz” rất lợi hại trong việc PR cho bố mẹ, và không ít nghệ sĩ đã dùng chiêu này để làm nóng tên tuổi. Còn chị thì lại quyết định “rào dậu”  con thật kỹ để chúng là những đứa trẻ bình thường?

+Tôi sống trong môi trường showbiz, nên hiểu sự kinh khủng của dư luận- nó có thể nâng người ta lên, và cũng có thể vùi xuống bùn đen người ta được. Khi con tôi chưa đủ sức tự vệ, chắc chắn tôi chưa cho xuất hiện. Dấn thân sớm vào showbiz tội nghiệp lắm, hay ho gì đâu. Những em bé bị quan tâm quá sớm, sống trong hào quang ảo tưởng quá sớm rất nguy hiểm. Không biết mình là ai đã là điều đáng sợ, nhưng tưởng mình là ai còn đáng sợ hơn.

-Làm mẹ cho chị điều gì?

+Người phụ nữ sung sướng hơn đàn ông là họ được làm mẹ. Được mang thai, được đau đẻ, được chứng kiến con mình lớn lên từng ngày- đó là hạnh phúc ông Trời tặng riêng cho người đàn bà.  Khi có con, nhân sinh quan với cả thế giới thay đổi- tôi nhìn cuộc đời qua đôi mắt các con. Vì thế tôi được thấy đời sống đẹp hơn, đáng tin hơn. Từ hạnh phúc của các con mình, tôi nhìn xuống thiếu thốn của những em bé khác để sống rộng lượng và có trách nhiệm.

Tự sự người trồng cải

Quỳnh Tun

Hồi này báo mạng “nở” nhiều quá, trên nguoiduatin.vn vẫn còn cái title to tổ chảng đây: “trang tin phọt phẹt cũng biến thành thời báo”. Nhưng sếp tự tin lắm.  “Ăn thua nhau là ở mánh câu “viu”, không có Sốc- Sex- Sến thì vứt! Đừng có mong làm báo thời buổi này”. Sếp quyết luôn rồi, từ giờ, nhuận bút sẽ tính theo mức page view. Thôi thì, bao nhiêu ảo vọng về “quyền lực thứ 4”- như trong trường các thầy cô (không bao giờ làm báo) dạy mình, giờ quyết xếp lại. Mình đi trồng cải cho lành!

     Cướp- giết- hiếp, tips bán báo của mấy tờ an ninh trật tự giờ cũng không ăn thua. “Độc chiêu” đến mức cắt nhỏ người yêu ra để phi tang như Nguyễn Đức Nghĩa, rồi cũng im ắng. Nhưng mình chẳng hoảng loạn gì, công thức ăn khách ở đây: Google Trends chỉ ra rằng, suốt từ 2007 tới 2010- Việt Nam luôn dần đầu về số lượt người tìm kiếm từ khóa về “sex”. Vậy thì cứ liên quan đến vòng 1 nảy lửa, lộ hàng táo bạo…là mình táng! Gì chứ chuyện vặn vẹo nặn ra những “tai tồ” mang đầy ám ảnh tính dục là mình cực siêu.

  Mình bắt đầu rất hào hứng: “Elly Trần lộ ngực khủng thu hút mọi ánh nhìn”, kích động hơn tí nữa  thì: “Top ngực trần phổng phao nhất làng sao Việt”. Èo ôi! Lượt “viu” trang văn hóa tăng vọt (tại sao thư ký tòa soạn lại xếp ngực khủng vào mục văn hóa thì mình chịu!).  Nhưng mà chán là, cả làng trồng cải cũng nghĩ giống mình, lại cáu điên vì cứ gặp phải những phiên bản “ép-phê” hơn: “Thiên thần đồ lót thiêu đốt mọi ánh nhìn”, rồi “Siêu ngực trần Hằng Nguyễn dội bom nội y sexy” (à hà, “siêu ngực trần”- danh hiệu mới của làng mẫu xứ Việt mình), “Lý Nhã Kỳ mang ngực khủng thách thức sóng biển”… Thôi, thế này mình đành phải “tăng liều”, chế ra những cái title vật vã hơn nữa, “sex, sex, sex hơn nữa” như lời cô diễn viên Thanh Thúy thổ lộ trong show đầu tiên của “Bước nhảy hoàn vũ”. Đây rồi, “Quang Hòa hì hục cởi váy Hồ Quỳnh Hương”, “Mát mắt ngắm bồ Quang Hải oằn mình khoe dáng với bikini”. TRời, đến cái này mới là bá cháy: “Ca sĩ Hoàng Nam bơ phờ vì bị “gay” quất”; “Lương Mạnh Hải hứa hẹn bùng nổ của một thằng điếm”. Người nổi tiếng + đồng tính +sex, công thức này độc giả không click chuột thì mình thề mình đi đầu xuống đất!

Ôi mình nghiện mất rồi, mình không dừng lại được, mình chỉ có thể tăng liều. Đối với mình, giờ đây trồng cải là một sự nghiệp đầy đam mê. Đang “phê như con tê tê” thì sếp thông báo: “Ngày hội bầu cử toàn dân, chúng ta tuy là báo mạng nhưng cũng có lúc trách nhiệm với xã hội. Vì vậy, đề nghị ban Giải Hóa tạm dừng lộ hàng và bức tử vòng 1, ban Sự Xã tạm dừng 10 cách lên đỉnh và ân hận khi quyến rũ em chồng, hai ban này phối hợp tập trung đưa tin về sự kiện lớn. Nhưng các bạn luôn phải nhớ, tin tức là nhất thời, page view mới là mãi mãi!”.  Bọn mình là những người trồng cải nghiêm túc, nên bọn mình trầm tư giật title: “Võ sư bị đánh hân hoan đi bầu cử”; “Lý Nhã Kỳ tay trong tay đi bỏ phiếu cùng trai lạ”, “Người đàn ông 5 năm liệt giường thực hiện quyền công dân- một người khỏe hai người vui!”.

Mình yêu nghề lắm, vì nghề mình quyết trẻ không tha già không thương. 2 tuổi rưỡi à, đừng thoát: “Con gái Trương Ngọc Ánh lộ quần chíp”. Người thiên cổ tận Trung Quốc à, chết với mình: “Ai đẩy ái phi (triều Thanh) xuống giếng?”, “Vua tôi nước Sở lao đao vì “nữ thần tình dục”, “Kết thúc có hậu của người đàn bà hoang dâm”. Ngay cả trùm khủng bố mình cũng không ngán nhé: “Bin Laden là cỗ máy tình dục”. Hê hê!

   Mình thấy một chân lý, không ai là không có thể trở thành nghệ sĩ, chỉ có người được báo cải để ý đến hay không thôi. Nên có một diva uất ức vì hơn 20 năm trời ca hát không lại với 1 phen “truổng cời” bảo vệ môi trường, đã cất lời ghen tỵ nói rằng: tôi nhận thấy bây giờ tự xưng là nghệ sĩ hay người nổi tiếng dễ quá, chỉ cần chụp ảnh mát mẻ và lên báo phát ngôn gây sốc! Chị nói đúng như chưa đủ, cần phải mở rộng nhãn quan để thấy vẫn còn dạng trở thành nghệ sĩ bằng những cách hiệu quả khác, ví dụ như lộ clip sex( hoặc chí ít cũng phải lộ quần chíp) chẳng hạn. Mình cũng nhận ra, có những người, riêng tên của họ đã đủ là yếu tố gây đê mê. Mình rất ngưỡng mộ độ hot của ca sĩ “Giấc mơ tuyết trắng’, mình sáng tạo của một chùm title cho cô ấy đây: “Thủy Tiên lộ ngực khủng dưới nội y ướt át”, “Bồ Công Vinh mang ngực khủng đánh chiếm sàn diễn”, “Thu Minh hào hứng gợi tình, Thủy Tiên sexy gợi cảm”, và quả này mới thật đắt: “Tuyết lê mỹ miều nhảy sexy cùng Thủy Tiên”.

Nhưng mình khó chịu rồi, bọn độc giả như vi trùng kháng thuốc, có “giật tưng” cỡ mấy cũng thành nhàm sau vài ngày. Bọn trồng cải đồng nghiệp thì hiếu view, trơ trẽn hết nói, cứ liên tục mở những cuộc đua “tai tồ bệnh hoạn và ngớ ngẩn nhất”. Cái gì cũng có giới hạn của nó. Mỗi sáng up bài, mình lại đau hết cả đầu. Ôi ôi, mình tuyệt vọng rồi. Phải tăng liều đến cỡ nào đây?! “Ngọc Quyên dùng cặp tuyết lê nâng niu thần tượng Park Jisung?” hay “Ngứa ngáy, Tiến Đoàn tụt xiêm y chụp nude”, hay “Kiều Trinh thưởng nửa tỉ cho ai phát hiện ngực giả”, hay “Hồng Mỹ 10A8 (ai vậy ta?) ngủ nude- dậy đua xe”…Nếu mình nối thêm title với mệnh đề “thu hút mọi ánh nhìn dâm loạn”- không biết độc giả cải yêu dấu của mình liệu đã tạm hài lòng chăng?

(Bài chào mừng ngày thành lập Hiệp hội trồng cải VN 21.6.2011)

***Những title trong bài, xin phép mượn của Phunutoday.vn, Vietnamnet.vn, Giaoduc.net.vn, nguoiduatin.vn, Bee.net, Danviet.vn.

Ca sĩ Thanh Lam: ĐƯỢC MÙ QUÁNG TRONG TÌNH YÊU LÀ ĐIỀU THI VỊ

 

*Cũng như hát- tôi sống và yêu đều hết lòng tận tụy

 

-Hơn 10 năm chung đường với nhạc sĩ Quốc Trung, hình như chị toàn là người gây áp lực? Chị “nóng” như thế, ai cũng nói rằng may mà có Quốc Trung “cầm cương”…

-         Tôi lại mê áp lực, cuộc sống có áp lực nó làm mình hưng phấn và sinh động lắm. Cho dù áp lực kiểu gì, thì vẫn đẩy mình tiến về phía trước. Đúng là công chúng vẫn thích nhất  những sản phẩm của Thanh Lam làm với Quốc Trung. Có lẽ vì Quốc Trung tương đối  mềm mại, độ nhiệt của tôi thì mạnh. Khi mình gặp “đối trọng” để cân bằng sẽ tạo ra hiệu ứng dễ phù hợp với khán thính giả.

-         Trong thời điểm thăng hoa nhất của cặp đôi Thanh Lam- Quốc Trung, anh ấy đã đốt được hết nhiệt của chị chưa?

-         Chưa, phí lắm! Trong thâm tâm tôi vẫn rất tiếc vì đó là thời gian hoài bão và sức trẻ của mình mãnh liệt nhất, vậy mà mình không được làm nhiều.

-         Chị không đủ áp lực để tạo ra một thay đổi ư?

-         Ý thức phải từ cá nhân của mỗi người, và quan trọng là do nhu cầu của anh ấy. Có thể lúc ấy chưa phải là nhu cầu thúc bách của anh Trung. Tôi chỉ là yếu tố khích lệ, mình tôi không thể làm được gì.

-         Vậy tôi muốn hỏi ngược lại, chị đã đào được hết “quặng” của Quốc Trung chưa? Ở thời điểm chị có thể tận dụng được sự gần gũi đến cật ruột của tình vợ chồng?

-         Điều này trong mối tương tác hai bên tôi vẫn chưa làm được. Tôi hi vọng sẽ là người khác, vì “mỏ” của anh Trung còn trữ lượng nhiều lắm. Nhưng cái đấy lại rất cần sự khao khát từ chính anh ấy. Tôi nghĩ rằng mình đã làm hết cái khả năng để có thể tương tác với người bạn đồng nghiệp của mình, nhưng lại không được như mình mong muốn, thì tôi hiểu ra rằng: muốn khai phá tới tận cùng năng lượng sáng tạo của ai đó, thì điều kiện tiên quyết phải là nhu cầu mãnh liệt tự thân của họ. Nhưng thời điểm rất quan trọng, có thể vào thời điểm đấy cái khao khát như thế  ở anh Quốc Trung chưa có?

-         Đó là trong mối tương tác giữa hai cộng sự, còn trong mối quan hệ vợ chồng, chị chủ động ở vai “phá” hay “vun”?

-          Cũng như hát- tôi sống và yêu đều hết lòng tận tụy. Tôi đã làm hết khả năng của mình, trong bất cứ trường hợp nào. Còn định đoạt của số phận là do ông Trời. Ngày xưa tôi hay buồn vì gặp phải nhiều sóng gió. Cực kỳ buồn và sợ, cảm giác chao đảo như cánh diều trong gió. Nhưng khoảng 3 năm nay, tôi mới thấy mình không được sợ mà phải đối diện với nó. Giống như 1 cơn bão, kiểu gì cũng sẽ ập tới, có sợ cũng không tránh được, tốt nhất là chủ động đối diện, như vậy sẽ vững vàng và bình tĩnh hơn trước mọi biến cố không mong đợi.

 - Manh nha chuyện tan vỡ  của anh chị đã bắt đầu như thế nào?

Tôi mắc bệnh trầm cảm khi mang bầu, về sau này tôi đọc sách mới biết. 3 năm liền tôi sinh 2 đứa con. Khi có bầu tôi bị mắc chứng cứ khóc suốt, khóc cho đến lúc đi đẻ, đẻ xong khóc tiếp 1 năm nữa. Lúc đó buồn lắm mà không hiểu tại sao, chỉ thấy cuộc sống của mình bế tắc như vực thẳm. Do không biết mình bị bệnh, thành ra tôi  càng bi quan về cuộc sống. Tất nhiên phải có nguyên nhân và cốt lõi của tan vỡ, nhưng lúc ấy vì mình bệnh nên mọi bi kịch bị phình to hơn so với thực tế.  Vốn là người có nội tâm cô độc. Khi mình có thai, sự cô độc ấy bị gấp lên nhiều lần, đấy là 1 biến động rất lớn trong cuộc sống. Anh Trung là con một nên bản thân anh ấy cũng không quen chia sẻ, tôi thấy mình càng bơ vơ. Cũng có thể  lúc đấy chúng tôi hiểu biết hơn để có thể bên cạnh nhau, vượt qua khủng hoảng một cách văn minh thì cuộc sống không xoay chuyển như thế. Nhưng cho đến bây giờ nhìn lại, tôi cũng không tiếc gì về chuyện chia tay, nếu có cái tiếc nhất là các con mình không có 1 cuộc sống bình thường như mọi em bé khác.

*Tôi với Quốc Trung- nếu còn lưu luyến là rất dở!

 

-Quốc Trung và Thanh Lam có ứng xử rất đáng nể sau tan vỡ, đó là không bao giờ nói xấu nhau trên báo như thói thường của các cặp sao Việt. Vì 2 người khéo, hay do (cựu) bạn đời không có gì để phàn nàn?

+Cho dù thế nào đi nữa, 1 ngày cũng nên nghĩa vợ chồng. Chúng tôi không có quan điểm đồng nhất nên chia tay, chứ không có nghĩa là hận thù. Hơn nữa, đời sống riêng tư đối với cả hai chúng tôi là rất thiêng liêng, không thể rẻ rúng nó làm chiêu thức PR để người ta nhắc nhớ đến mình. Tôi nghĩ sự nhân văn của người làm cha mẹ luôn lớn hơn  mọi hờn oán hẹp hòi. Nếu đặt mục đích là hãy làm tất cả những điều tốt đẹp nhất cho con,  thì tôi tin rằng ứng xử văn minh như tôi và Quốc Trung là chuyện bình thường.

-         Nhắc lại câu chuyện đã lâu rồi, vợ chồng chị chia tay khi con út mới 2 tuổi. Chị đã để cả 2 con cho chồng, nhiều người đã thầm trách chị sao nhẫn tâm, con còn non nớt thế mà không nuôi….

-         Nuôi con có nhiều cách khác nhau, ai dám nói tôi không nuôi con?! Bố mẹ đã tan vỡ, nếu chị em chúng bị chia cắt nữa thì quá đau đớn, nên chúng tôi quyết định không chia con, để các con ở với bố và ông bà nội, khi tôi hay phải đi diễn không ở ổn định được với chúng hàng ngày. Tôi muốn con phải được sống 1 cuộc sống tiện lợi và hạnh phúc nhất, mà không cần quan tâm người ta nghĩ gì về mình, vì cái giá mình trả là cảm nhận cụ thể của chính mình. Tôi tin vào những việc mình làm, anh Trung cũng đã nói rằng “sự hi sinh của Lam là quá lớn”. Những người gần gũi bên cạnh mình hiểu mình thế là được rồi.Tôi không quan tâm đến áp lực: mình làm như thế liệu người khác nghĩ gì về mình? Những gì tôi làm phải là tốt nhất cho con.  Điều mà hầu hết mọi người cần ở Thanh Lam đó là nghệ thuật, còn đời sống riêng tư của mình tôi không có nhu cầu thanh minh.

-         Tôi vẫn nhớ có lần chị đã chia sẻ, có quá nhiều thêu dệt thi phi không thể kiểm soát được trong cuộc sống của chị. Nhưng hàng ngày các con chị vẫn phải đọc những bài báo ác nghiệt như Thanh Lam bị đánh ghen, hay các nghi án tình cảm nọ kia, rồi chuyện công chúng nổi giận vì chị chê “diva thứ 5” của họ…Chị làm cách nào để tự vệ tâm hồn cho các con?

-         Con trai út của tôi có hôm về nhà con kể rằng, bạn con chửi con rằng ai cho mẹ mày dám chê thần tượng của tao. Tôi hỏi, tại sao con không kháng cự lại nó, thằng bé bảo: thôi kệ! Hoặc đứa con gái có lần đi học về tím bầm ở má. Nó đánh nhau. Do đứa bạn bảo “mẹ mày hết thời rồi, tao không thèm nghe mẹ mày nữa”…Những chuyện như thế đến, tôi chỉ thương con, vì sự nghiệp của mình đã ảnh hưởng cụ thể tới đời sống của trẻ con. Còn những việc lớn hơn liên quan đến danh dự, thì các con tôi rất hiểu mẹ, yêu mẹ, và luôn tin mẹ mình đúng. Cái đó không cần dạy, mà tự trong suy nghĩ của đứa trẻ đã có sẵn. Tự biết cuộc sống của mình thực sự thế nào mới là điều quan trọng, những xì xào ngoài cửa không làm động lòng chúng tôi.

-Quốc Trung- Thanh Lam đã tái hợp trong nghệ thuật, liệu có thể hy vọng một kết cục đoàn viên cũng xảy ra ngoài đời? Các con hẳn rất mong muốn bố mẹ quay lại với nhau?

-Chúng tôi làm được điều này: cho các con đối diện với đời sống thực của nó. May là các con  hiểu và tôn trọng cuộc sống của bố mẹ. Chưa bao giờ chúng tạo áp lực để bọn tôi phải khổ tâm và dằn vặt vì không thể quay về sống với nhau. Thực ra, quay lại của tôi và Quốc Trung quan trọng nhất là trong nghệ thuật, giờ chúng tôi là hai người bạn nghề, bên cạnh những gắn bó chung của một cặp bố mẹ. Rất may là Quốc Trung có  cuộc sống bình yên trong tình yêu của anh ấy và tôi cũng có sự bình yên trong hạnh phúc riêng của mình. Chính nhờ điều đó mới có sự văn minh để cộng tác với nhau trong công việc. Bởi nếu mình vẫn bị lưu luyến thì rất dở.  Đối với người nghệ sĩ, tình yêu rất quan trọng bởi vì nó mang lại cho người ta cảm giác bình yên. Chính vì vậy mà tôi nhận ra, 2 người cộng sự có giao cảm với nhau trong nghệ thuật hay hơn là có tình ý. Tôi nhận ra không nên yêu người làm nghệ thuật, mình đã yếu đuối rồi thì cần người vững vàng, họ nên khác hẳn mình đi, để  nỗi buồn của mình không kéo cả hai xuống vực thẳm. niềm vui của mình không làm cả hai “nổ tung”. Có người cân bằng cho mình, để mình giữ lại được những góc khuất riêng- tình yêu sẽ hay hơn.

-         Ở những thời điểm chị có cộng sự rất là tốt hay đang trong trạng thái được yêu, dường như chị vẫn không thoát khỏi sự cô đơn của bản thân mình?

-         Với người nghệ sĩ thì khoảng vực thẳm của tâm hồn mình rất quan trọng. Tôi vẫn nghĩ rằng người nghệ sĩ bắt buộc phải có cuộc sống cô độc. Cái cô độc này vô hình, nó như cái nghiệp tạo nên khao khát để mình sáng tạo. Thực ra tôi rất ít bạn và cũng là người tương đối cao ngạo. Tôi không có những đám bạn xô bồ, còn tất nhiên mình là người công chúng thì vẫn phải giao tiếp, xuất hiện ở những nơi hội hè, đó là cái kết nối bắt buộc.

*Tôi lo sợ và hoảng loạn  nhất là những chuyện liên quan đến con

-         Chị có biết nhiều ca sĩ đàn em nói rằng họ rất ngưỡng mộ Thanh Lam ở chuyện vun vén nhà cửa chu toàn, nấu ăn ngon, có thẩm mỹ trong thu xếp cuộc sống?

-          Đối với tôi, hát là cái sẵn có trong máu, ngoài ra tất cả những thứ mình có trong cuộc sống đều phải nỗ lực học, kể cả nỗ lực để trở thành người bình thường. Khi đóng màn sân khấu lại, về gia đình tôi vẫn là phụ nữ bình thường, chứ không bao giờ mang đời sống sân khấu để sống với người thân hay bạn bè mình. Tôi vẫn dạy con gái, là phụ nữ phải biết quán xuyến gia đình, phải biết làm thế nào để tổ chức được một cuộc sống thật văn minh. Nói vậy nhưng tôi vẫn khó tránh khỏi cái lơ đễnh, vì trong mình có con người nghệ sĩ mà.

-Chị yêu khôn hay dại? Chị vừa nói đến sự bình yên, nó đem lại giá trị thế nào cho cuộc sống của chị? Và điều gì làm nên bình yên – với Thanh Lam?

Tôi nghĩ được mù quáng trong tình yêu là một điều thi vị, nếu yêu không mù quáng thì bạn chưa yêu thật lòng. Tôi chỉ có thể hát hay khi mà cuộc sống của mình bình yên. Hồi xưa, cái bình yên ấy, tôi kỳ vọng hết vào đàn ông. Người ta vui thì mình vui, người ta buồn thì mình buồn. Đàn ông nào yêu tôi đều rất sướng vì tôi “thấm” tinh thần của họ trọn vẹn. Lệ thuộc vào tinh thần là người ta đã khống chế hết mình rồi còn gì. Đó chính là yếu điểm của tôi. Gần đây thì tôi cân bằng được cảm xúc của mình, mình phải tự tìm thấy bình yên tại ngoại trong cuộc sống đơn lẻ nơi mình.

-Hình như, chị chẳng bao giờ hoang mang về mình?

Tôi chỉ có đắn đo xem mình có nên làm việc này hay việc kia. Còn hoang mang thì không! Tôi chỉ hoang mang trong tình yêu thôi, bởi yêu mà không có hoang mang là vứt đi, phải có tí hoang mang mới hay…

-         Vậy việc làm mẹ có giúp cho mình ý thức phải sống cân bằng để giữ sự ổn định cho bọn trẻ?

-         Tôi chỉ trở thành đàn bà  đích thực khi sinh con. Tôi nghĩ rằng, cái đau đẻ của người phụ nữ là 1 cú hích, nó biến chuyển nhãn quan của mình về cuộc sống. Chưa có con, người ta xinh hơn mình, giỏi hơn mình 1 tí mình cũng chạnh lòng. Nhưng khi mình làm mẹ thì thế giới của mình mở ra rất nhiều. Việc sinh tồn ông trời cho mình vô thức là cái cửa mở rất quan trọng để nhìn nhận của mình về cuộc sống nhân ái hơn rất nhiều.

- Chị nói cuộc sống của mình nhiều thăng trầm, nhưng thực tế đôi khi chính sự thăng trầm ấy lại mang đến sinh động và gia vị cho cuộc sống của chúng ta. Chị muốn con mình sẽ có một đời sống nhiều màu sắc hay bình ổn, muốn chúng ảnh hưởng tính cách từ bố hay mẹ?

Mình có tài mình mù quáng được, vì mình có thể bươn trải sóng gió, nhưng con không được  như mình mà bị chịu thử thách thì rất nguy hiểm. Tôi vẫn dạy cô con gái đầu: những sóng gió mẹ có thể vượt qua được, nhưng con là người phụ nữ bình thường, con phải nhìn vào những lơ đễnh của mẹ mà tránh.  Tôi sợ nhất con gái bị mù quáng giống mẹ! Lắm lúc tôi vẫn lạy trời những thử thách mình đã gánh chịu rồi, mong rằng các con sẽ được bình yên. Là người đàn bà, có đời sống bình thường vẫn là sướng nhất. Bản thân tôi sóng gió không phải cái mình cố tình mà do số phận. Tôi vẫn cầu mong các con có sự minh mẫn khôn ngoan của bố, để vững vàng lựa chọn cuộc sống an toàn hơn, và chúng ảnh hưởng tôi ở hoài bão sống. Nhưng thực tế là cả 2 con gái tôi đều giống mẹ, rất mong manh và lãng mạn, giống cả tính lơ đễnh. Trên đời này, điều có thể khiến tôi lo sợ và hoảng loạn  nhất là những chuyện liên quan đến con, bởi vì mình không thể khống chế con, không xếp đặt cuộc sống cho chúng được Mình chỉ có thể ảnh hưởng đến con, ngồi đó mà mong muốn chúng sẽ thế nọ thế kia thôi, chứ không thể cấm đoán con sống theo cách chúng lựa chọn.

-

Nhà thơ Hồng Thanh Quang: TÔI ĐÃ QUÊN MÌNH CHỈ ĐỂ NGHĨ VỀ EM(**)

 

 Hồng Thanh Quang nổi tiếng không chỉ bởi những bài thơ tình nồng nàn, mà còn bởi cái tên của anh gắn với (quá nhiều) những người đàn bà hoặc thật đẹp, hoặc tài năng đặc biệt. Tôi đến gặp anh với 2 nỗi phân vân: mình sẽ trò chuyện thế nào với một nhà báo có tiếng “quái” trong kỹ thuật phỏng vấn? Và thực sự Hồng Thanh Quang là ai, có giống như những tai tiếng và tin đồn về anh?

Tình yêu với NSND Lê Dung: “Tiếc thay, tan vỡ lại là diễn biến hợp lý!”

 

-Tôi nhớ từng đọc một bài viết về tình yêu của NSND Lê Dung và anh. Chắc đó là thời điểm hạnh phúc nhất của anh chị. Khi ấy, tôi cảm động nghĩ rằng tình yêu lớn như thế – chắc chỉ có trong tiểu thuyết. Thưa nhà thơ, đến bây giờ, tình yêu quá đỗi dị thường đó có còn để lại dư chấn nơi anh?

+Tất cả chúng ta hôm nay đều là kết quả của tổng hòa mọi thứ đã qua, đã nếm trải. Quá khứ, và dư chấn như bạn nói – đắp bồi lên thành những trầm tích trong đời sống của tôi. Nhiều người nghĩ rằng, khi một đôi nào đó chia tay tức là tình yêu họ không có lý. Điều đó không đúng, sự đến với nhau cũng có lý như sự ra đi, tan vỡ không làm phá giá đi hạnh phúc và tình yêu đã có.

- Nữ danh ca Lê Dung là người đàn bà đặc biệt hiện lên trong thơ anh với vầng hào quang của say đắm lớn lao. Mỗi tình ấy hẳn quá choáng váng?

+Dung đánh thức những câu thơ hay nhất trong tôi, sự xả thân và quá đỗi nồng nàn. Đó là một giai đoạn sống mà tôi luôn biết ơn, ngay cả sự đổ vỡ với Dung cũng là một trầm tích đáng để tôi nâng niu. Tình yêu với Lê Dung là số phận, như thể tôi đã sống để chuẩn bị để đợi gặp và yêu cô ấy. Tôi đi xe đạp Phượng Hoàng đứt phanh, đi Nga về chỉ mang theo sách, Dung thì sống rất nghệ sĩ, tiêu đến đồng xu cuối cùng. Chúng tôi rất chật vật về cơm áo, cưới nhau chỉ có 100 đô của Dung, sống cầu bơ cầu bất phải ở nhờ. Chúng tôi bị quá nhiều ngăn cấm, tứ bề người ta bài xích, phá đám. Bị dồn đuổi, đạp qua dư luận, bất chấp mọi thứ nên tôi mới có những câu thơ bi phẫn thế. Dần dần cuộc sống bọn tôi mới ổn định, khi ổn định cao nhất thì tan vỡ.

 

 -Hôn nhân giữa Anh và Lê Dung kéo dài 6 năm, nhiều người đã từng đoán nó sớm kết thúc hơn?

+Đúng thế! Họ còn nghĩ sau chia tay, giữa chúng tôi sẽ là oán hận. Nhưng bạn bè và người thân chúng tôi đều nhìn thấy đó là giai đoạn đẹp đẽ nhất của đời Dung, và cũng là giai đoạn tôi trưởng thành, viết được nhiều bài thơ hay nhất. Trong tình yêu ấy, tôi hoàn toàn theo bản năng. Tôi yêu và lấy Dung vì thấy mình cần phải làm như thế. Mọi thứ dẫn đến hôn nhân tan vỡ cũng là tất yếu, đó là đoạn đời chúng tôi bắt buộc phải trải qua- không thể khác. Nhìn lại, tôi vẫn thấy việc đã yêu Dung và xa Dung có nhiều đau đớn, nhưng tôi không có gì phải hổ thẹn, ở bất cứ giai đoạn nào của cuộc sống tôi đều cố gắng sống đúng mình nhất, đàng hoàng nhất. Chúng tôi không có sự oán trách nhau, chúng tôi trung thực nhất với chính mình.

-Lý do khiến hai người tình tuyệt vời phải chia tay thường vì họ là bạn đời quá dở?

+Tình yêu như lễ hội. Lễ hội thì không thể kéo dài vĩnh cửu. Đơn giản vì chúng ta không đủ sức về mặt vật lý để chịu được, và vì chúng ta sẽ vỡ tim mà chết. Những người được dự lễ hội lớn là được Giời chọn, hoặc cũng là Giời đày. Mối tình chúng tôi phải tồn tại trong cảm xúc mạnh, khi nó đã mòn mỏi thì phải kết thúc. Dung  và tôi đã sống đến tận cùng với nhau, cuộc tan vỡ này lỗi không ở thông thường, không ở cá nhân nào. Tiếc thay, nó là diễn biến hợp lý.

-Tôi còn nhớ trong đêm “Con đường âm nhạc” của Phú Quang cách đây nhiều năm, anh có được mời lên đọc “Khúc mùa thu”- bài thơ anh viết từ tình yêu với Lê Dung được Phú Quang phổ nhạc. Và đó là bài hát khiến người nghe có thể “sởn gai ốc’ khi Lê Dung cất tiếng hát. Anh đọc ký ức tình yêu của mình, với cái cách như anh kể câu chuyện của một người xa lạ. Lúc đó, tôi có cảm giác điều gì đó thật bất nhẫn…

+Điều thật thà nhất của tôi ở trong thơ. Nhìn lại cuộc đời mình, đôi khi tôi có cảm giác mình đang đứng ngoài nhìn một người khác. Đôi khi tôi cũng thấy lạ khi mình tiếc thương những câu chuyện đời mình với tâm thế như là một người lạ nhìn vào.Tôi không lý giải được cái cảm giác ấy của mình. Khi lấy Dung, tôi hoàn toàn dâng hiến. Nhưng một trong những nguyên nhân khiến chúng tôi tan vỡ vì không ít người nhìn tôi như một “cậu bé của Lê Dung”. Trong khi đó tôi đã là một thằng đàn ông trưởng thành, một nhà thơ đã có sự nghiệp riêng của mình. Đến giai đoạn nào đó, tôi khó chịu với cách nhìn nhờ Dung mà tôi nổi tiếng, có Dung mới có tôi. Trong tôi diễn ra bản năng tự vệ – Tôi đã tự phá giá tình cảm của mình để khẳng định: tình yêu với Dung không phải là tất cả của tôi. Và cái cách như kể câu chuyện của một người xa lạ có lẽ chính từ dư chấn của phản xạ tự vệ ấy.

-Bên canh Lê Dung sự nghiệp đang ở đỉnh cao, anh lúc đó còn quá trẻ- gia tài chỉ có những bài thơ tình. Lúc đó, anh có bị sức ép của sự mặc cảm?

+Lần đầu gặp Lê Dung, tôi không có khái niệm gì về giọng hát của cô ấy. Tôi mới 28 tuổi, ngây thơ khủng khiếp, hầu như không biết gì về phụ nữ. Dung tuổi 40, người đàn bà ở độ mãn khai. Lê Dung gây ấn tượng với tôi không phải giọng hát, mà là cậu bé mới lớn bị người đàn bà hấp dẫn khủng khiếp về giới tính. Rồi chúng tôi cuốn vào nhau không cưỡng được, gắn bó với nhau rồi, tôi xót xa cho những vất vả đa đoan mà Dung phải chịu. Tôi nghĩ tình yêu của mình như một phần thưởng của số phận để bù đắp cho Dung, câu thơ “Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em…” là hoàn toàn có thực. Tôi đầy kiêu hãnh, nhưng mọi người đã nhìn tôi là nương bóng cô ấy. Mới đầu tôi bất chấp, nhưng lâu dần tôi nao núng. Bị xem là “cậu bé của Dung” tôi khó chịu và mặc cảm. Những ức chế của tôi có quay lại làm tổn thương và dằn vặt Dung. Hai chúng tôi đều không có tính chịu đựng, khi cơn sóng tình yêu qua đi, không còn hấp dẫn và cảm hứng nữa thì chúng tôi chia tay.

——————————

(**)”Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em”- trích từ “Khúc mùa thu”- thơ Hồng Thanh Quang.

 

 

BOX:

 

Nhạc sĩ Phú Quang:

Tôi đã có linh cảm tình yêu của họ chắc chắn sẽ tan vỡ

 

Cho tới giờ, “Khúc mùa thu” vẫn là bài hát luôn được công chúng bis yêu cầu hát lại  trong các đêm nhạc của tôi. Tôi gặp bài thơ của Hồng Thanh Quang, thấy xúc động và đồng cảm với tâm trạng của tôi khi ấy- nên đã quyết định phổ nhạc. Bài hát được viết đúng thời điểm Quang và Dung đang ở thời kỳ mật ngọt, tôi dành tặng ca khúc này cho tình yêu của hai người. Khi viết, tôi “đo ni đóng giày” cho giọng hát Lê Dung, đó là lý do khiến Lê Dung hát “Khúc mùa thu’ luôn cảm động và lộng lẫy, sau này có nhiều ca sĩ hát lại “Khúc mùa thu”- nhưng không ai có thể hát được như cô ấy. Khi  Hồng Thanh Quang và Lê Dung đang say đắm nhất, tôi đã có linh cảm tình yêu của họ chắc chắn sẽ tan vỡ. Chỉ bởi tôi thấy họ yêu nhau quá, mọi điều của người yêu trong mắt họ đều lung linh, thánh thiện và trong trẻo, tình yêu ấy đẹp đến mức không có thật, đến mức nếu nó tồn tại lâu dài ở giữa cuộc đời này thì sẽ là điều phi lý.